Abraham De Moivre 1667 yılında Fransa’nın Champagne kentinde dünyaya gelen Fransız matematikçidir. De Moivre’nin Protestan bir Fransız aileden geldiği bilinmektedir.
O dönem de Fransa’da Nantes Fermanı feshedilmişti. Protestanlara önemli hakların verildiği bu fermanın feshedilmesiyle Protestanlığın yasadışı ilan edildiği bilinmektedir. Sonuç olarak Protestanlığın yasadışı ilan edilmesiyle Moivre, İngiltere’ye gitmek zorunda kalmıştır.
De Moivre İngiltere’de özel matematik dersleri verip ve şans oyunları oynamaktaydı. Buradan kazandığı paralarla, hayatını zar zor sürdürüyordu. İngiltere’ de kendi özel çabasıyla, Sir Isaac Newton ve Edmond Halley ile tanışmıştı. Tanıştıktan sonra Newton’un Principia’sına çalıştı ve kısa bir süre de bu kitabı çok iyi anladı. Böylelikle alanında söz söyleyecek kadar büyük bir matematikçi oldu. Hatta Newton kendisine yöneltilen matematik sorusuna “Mr. De Moivre’a gidin sorun; o bu konuları benden daha iyi bilir” dediği bilinmektedir.
De Moivre Londra’da bilimle uğraşan gruplar arasında giderek tanınmaya başladı. Böylelikle Isaac Newton ile arkadaşlık kurmaya başladı. 1697’de yüksek bilimsel akademi olan Royal Society üyesi olarak seçildi.1672 yılında Newton ile Leibniz arasında çıkan hangisinin değişkenler hesabını ilk defa ortaya attığı ile ilgili uyuşmazlığı incelemek için, komisyon üyesi olarak görev yaptı.
De Moivre, olasılık teorisi ve analitik geometri alanında önemli çalışmalar yaptı. 1718 yılında olasılık alanında en önemli eserlerden biri sayılan The Doctrine of Chances (Şans Teorileri) kitabını yayınladı. Bu kitabında “istatistiksel bağımsızlık” kavramını ortaya attı ve bağımsız olayların kesişiminden oluşan, bileşik olayın olasılığını bulmaya yarayan formülleri ilk defa kullandı. Ayrıca kaplama-dışlama prensibini de ilk kez bu kitapta ortaya attı. De Moivre binom dağılımın normal dağılıma yaklaşımını inceledi ve ilk kez normal dağılım eğrisini ortaya çıkartan bilim adamı oldu.
De Moivre’nin 1730 yılında, diğer bir önemli eseri olan Miscellanea Analytica adlı kitabını yayınladığı bilinmektedir. Ayrıca bu kitapta De Moivre’nin matematiğe en büyük katkılarından biri sayılan, kendi adıyla anılan ‘De Moivre Formülü’ de bulunmaktadır. Bu formülün önemi karmaşık sayılar ile trigonometri arasındaki bağlantıyı açıklamasıdır.
De Moivre’nin Ölümü
De Moivre şans diye bir şeyin olduğuna inanmıyordu. Her şeyin fizik kurallarıyla gerçekleştiğini ve şansın olayların gerçekleşmesinde bir etmen olmadığını düşünüyordu. De Moivre olasılık ile ilgili bu bilgilerini kendi ölüm tarihini hesaplamada da kullanmıştı. Hayatının son zamanlarında daha fazla uyuduğunu fark etmişti. Her gün bir önceki günden 15 dakika fazla uyuduğunu görmüştü. Bu 15 dakika, 24 saate ulaştığında öleceğine inanıyordu. Hesapları sonucunda 27 Kasım 1754 tarihinde öleceğini hesaplayan De Moivre, gerçekten de hesapladığı tarihte hayatını kaybetmişti.
-
Kaynakça
- wikipedia.org
- britannica.com
- turkcebilgi.com
