Benzinli ve dizel motorun icat edildikleri zaman birbirlerini takip eder. Her ne kadar aynı prensipte çalışsalar bile aslında oldukça farklı iki motorlardır. Kısaca anlatmak gerekirse benzinli motorlarda hava yanma odasına girer. Enjektör yakıtı püskürtür. Piston sıkıştırma olayını gerçekleştirir ve bu sırada buji kıvılcım atarak hava-yakıt karışımını ateşler. Piston enerjiyi aşağı doğru iletir ve harekete dönüştürür. Dizel motorlarda ise hava, yanma odasına girer. Enjektör mazotu püskürtür. Piston sıkıştırma olayını gerçekleştirir. Sıkıştırma olayı gerçekleşirken oluşan çok yüksek basınçtan dolayı hava-yakıt karışımı kendi kendine ateşlenmiş olur. Ateşlenme olduktan sonra piston aşağı doğru hareket ederek oluşan enerjiyi harekete dönüştürür. Bu 2 motorun çalışma prensiplerine bakıldığı zaman fark edilmesi gereken 2 temel fark vardır:
- Kıvılcım çakan buji
- Sıkıştırma olayı
Benzinli motorlarda bujinin olması, dizel motorlarda olmamasının nedeni yakıtın tipiyle alakalıdır. Mazot, zor tutuşan ve yağ bazlı bir yakıttır. Benzin ise mazota göre daha kolay tutuşan bir yakıttır. Mazot ve benzinin viskozitesi (akmazlık) oldukça farklıdır. Benzin viskozitesi 0,5-0,7 m²/s, mazotun viskozitesi ise 2,5-4 m²/s şeklindedir. Yoğunlukları ise benzinin 720-775 kg/m³, mazotun ise 820-845 kg/m³’tür. Bu verilere göre benzin daha kolay akan bir yakıt iken mazotun hem yoğunluğu daha fazla hem de kıvamı daha yoğun olduğu için akmazdır.
Benzinli Motora Mazot Koyulursa?
Depo mazotla doldurulup kontak açıldığı zaman yakıt pompası çalışmaya başlar. Böylece hatlardaki yakıt, enjektörlere doğru yola çıkar. Marş çevrildiği zaman hatlardaki yakıt motorun içine püskürtülür ve motor çalışmaya başlar. Yani ilk başta hiçbir sorun yokmuş gibi çalışır. Fakat kısa süre sonra uyarılar vermeye başlar. Egzozdan siyah renkli ve yoğun kokulu duman çıkar. Yakıt filtresi tıkanır ve yakıt pompası bozulur. Daha sonra enjektörleri tıkar. Bu yüzden motor çalışmaz hale gelir. Bunun sebebi benzinin yoğunluğunun mazotun yoğunluğundan düşük olmasıdır. Böyle bir hatayla karşılaşıldığı zaman genellikle bütün yakıt sistemi hasar görmüş olur ve değişmesi gerekir.
Dizel Motora Benzin Koyulursa?
Depo benzinle doldurulup kontak açıldığında yakıt pompası çalışıp hatlardaki yakıtı enjektöre doğru gönderir. Marş çevrildiğinde yakıt motorun içine püskürtülmeye başlar. Normalde zor tutuşan yakıtın motorun içinde olması gerekirken yanıcı olan yakıt motorun içindedir. Bu yüzden benzin, dizel motorun içinde kendi kendine ateşlenmeye başlar. Piston yukarıya doğru çıkarken sıkıştırma sırasında birçok kez ateşlenir. Bu sayede çok ciddi bir vuruntu oluşur. Motorda oluşan kuruluk sebebiyle enjektörlerde mikron boyutunda metal parça kopmaları meydana gelir ve bu parçalar püskürtme sistemine zarar verir. Böyle bir hatayla karşılaşıldığı zaman büyük ihtimalle motor çok büyük bir zarar görür. Bu yüzden yapılan bu hatanın maliyeti daha fazla olur.
Bu Hatalarla Karşılaşıldığında Ne Yapılmalı?
Depoya yanlış yakıt koyulduğu fark edildiği zaman kesinlikle kontak açılmamalıdır. Eğer kontak açılırsa yakıt pompası çalışır ve yakıt enjektöre gitmiş olur. Bu durumda yapılması gereken şey aracı çalıştırmadan çekmektir. Fakat bazı araçların yakıt depolarında tıpa vardır. Bu tıpa sayesinde depo yakıtla devridaim yaparak temizlenmelidir.
Benzinlikteki Görevliler Benzin ve Dizel Araç Ayrımını Nasıl Yapar?
- Dizel yakıtlı araçların deposunun ağzı, benzinli araçlara göre daha geniştir. Bu yüzden pompa tabancasının boyutları da farklılık göstermektedir. Dizel pompasının boyutu daha büyük olduğu için benzin deposunun ağzından geçmeyecektir. Fakat dizel deponun ağzı geniş olduğu için benzin pompasının girmesi muhtemeldir.
- Günümüzde birçok aracın depo kapağının iç kısmında yakıt türü yazmaktadır. Benzinlikte çalışan görevliler buraya bakarak doldurulması gereken yakıtı öğrenirler.
- Birçok tecrübeli görevli, araç motorunun çıkardığı sesten bile araca hangi tür yakıt koyulacağını anlamaktadır.
Kaynakça:
- YouTube/Anlatan Adamlar
- otorapor.com
- www.arabam.com
- www.webtekno.com
