Boroskop, ulaşılması zor olan makinaların ve yerlerin kolayca görüntülenmesini sağlayan optik bir cihazdır. Karmaşık parçalardan oluşan makinaların ve cihazların kusurlarını belirlenmesinde etkili şekilde kullanılmaktadır. Ayrıca sağlık sektöründe kullanılan endoskop cihazına benzer şekilde çalışmaktadır.
Boroskop’un Tarihi
Amerikalı Narinder Kapany ve Brian O’Brien, ilk boroskop modelini 20. yüzyılın ortalarında icat etti. Bu model sert tüp tasarımına sahipti. Ayrıca boyutu nedeniyle yalnızda belirli tünellere ve borulara sığabiliyordu.
Bilim adamları, kısa zaman içerisinde fiber optik teknolojisini de boroskoplara entegre etmeyi başardılar. Bu sayede boroskop ve endoskop çok daha popüler hale geldi. Zamanla endüstrinin birçok alanında kullanımı yaygınlaştı.
Boroskop Muayeneleri Neden Önemlidir?
Boroskop muayeneleri, hassas ve ölümcül hasarlar verme potansiyelli makinaların güvenliğini sağlamada önemli rol oynamaktadır. Gizli sorunların zamanında tespit edilmesini sağlar. Böylece sorunların ve hataların ilerleyen zamanlarda önemli sorunlara dönüşmeden önlem alınmasına yardımcı olur.
Boroskop Çeşitleri
Boroskoplar, görüntü netliği ve erişim imkânlarına göre genel olarak 4’ e ayrılmaktadır:
Rijit Tip Boroskop
Rijit Boroskop, silah namlusu ve sondaj deliği gibi düz hatlara sahip uygulamalarda kullanılmaktadır. Diğer türlere göre daha düşük maliyetli ve üstün görüntü kalitesine sahiptir. Sadece düz çizgi hatlara sahip yerleri görüntüleme özelliği en büyük dezavantajı olarak görülmektedir.
Esnek Tip Boroskop (Fiberskop)
Fiberskoplar, görüntüyü piksellere bölen optik özelliğe sahip liflerden oluşur. Diğer türlerden ayrılan en büyük avantajı esnek yapıda olmalarıdır. Bu sayede düz hat erişimlerin mümkün olmadığı yerlere kolaylıkla ulaşabilmektedir. Düşük maliyetli fiberskoplar da cam elyaf yerine elastik elyaf kullanılmaktadır. Bu durum görüntü kalitesini oldukça etkilemektedir. Ayrıca fiber lif sayısına bağlı olarak görüntü kalitesi değişiklik göstermektedir. Uçak motorlarının belirli bölümlerinde kalite kontrolü için yaygın şekilde kullanılmaktadır.
Video Tip Boroskop (Videoskop)
Video Tip Boroskop, esnek tüpün ucuna çok küçük boyutlarda video kamera takılarak kullanılır. Ayrıca video kameranın haricinde karanlık bölgelerde görüntü almak için LED ışık entegre edilir. Daha sonra Kameradan gelen görüntüler harici monitörlere aktarılır. Bu sayede operatör, istenilen bölgelerden net görüntü ve videolar alabilmektedir. Pikselleşme sorunu olmadığından fiberskoplardan daha yüksek görüntü kalitesine sahiptir. Genellikle motorların, türbinlerin, kazanların, enerji santrallerin, endüstriyel ekipmanların ve yapıların uzaktan görsel denetiminde kullanılırlar.
Boroskop Kullanım Alanları
Boroskop, günümüzde birçok sektörde farklı kullanım amacına sahiptir. Kısaca bu uygulamalar:
- Boruların kaynak, çatlama, sıvı veya gaz kaçaklarını ve üretim hatalarını tespit etmek amacıyla kullanılmaktadır. Bugün hala en yaygın uygulama alanlarından biri olarak görülmektedir.
- İmalatta bitmiş ürünlerin kalite kontrolü ve imalat süreçlerinin optimizasyonu için kullanılmaktadır.
- Dünya Savaşından beri rijit tip boroskoplar ateşli silahların namlularını incelemek için kullanılmaktadır.
- Profesyonel otomobil servislerinde, otomobillerin sorunlarını hızlı tespit etmek amacıyla kullanılmaktadır.
- Düzenli denetimin çok önemli olduğu havacılık sektöründe uçak parçalarının denetiminde kullanılmaktadır.
- Gaz ve buhar türbinleri, güvenlikleri ve bakımları hem çok maliyetli hem de çok önemlidir. Bundan dolayı türbinlerin son derece maliyetli olabilen gereksiz bakımlarını önlemek amacıyla kullanılmaktadır.
- Gaz türbin motorlarının yanma odalarında hasar, çatlama ve bozulma denetimleri için kullanılmaktadır.
- Kompresör ve kılavuz kanatlarında yabancı madde hasarı ve korozyon gibi tehlikelerin denetimi için kullanılmaktadır.
- Gaz türbin motorlarda birinci kademe türbinler en çok ısıya maruz kalınan kısımdır. Bundan dolayı bu kademede ki parçaların çatlama, aşınma ve hasar tespiti için kullanılır. Ayrıca ikinci kademe de perçin çatlaması ve kayma gibi sorunların tespiti için kullanılır.
- Özel operasyonlarda mağara veya odaların incelenmesi , düşmanın tespiti için kullanılmaktadır.
- Isı eşanjörlerin de uzun kullanımlarda korozyon, sızıntı ve madde birikmesi gibi sorunlar ortaya çıkabilmektedir. Bu sorunların önceden tespiti için yaygın olarak kullanılmaktadır.
- Döküm yöntemiyle imal edilen parçaların çatlaklar, hava kabarcıkları gibi döküm hatalarını belirlemek için kullanılmaktadır.
Kaynakça
- Popular Mechanics, Dec 45, page 50.
- https://en.wikipedia.org/wiki/Borescope
- https://www.viewtech.com/what-is-a-borescope/
- http://www.ome-top.com/edcontent_d.php?lang=en&tb=2&id=36#how-to-use
