Dünyanın en büyük barajları, yalnızca ürettikleri elektrik miktarıyla değil; büyüklükleri, mühendislik çözümleri ve ekonomik etkileriyle de dikkat çekmektedir. Bu yapıların en bilinen örneklerinden biri olan Üç Boğaz Barajı (Three Gorges Dam), sahip olduğu kurulu güç ve yıllık enerji üretimi sayesinde dünyanın en büyük hidroelektrik barajı olarak kabul edilmektedir. Peki Üç Boğaz Barajı neden bu kadar önemlidir, teknik özellikleri nelerdir ve çevreye etkileri nasıldır?
Dünyanın En Büyük Barajı Hangisidir?
Dünyanın en büyük barajı, Çin’in Hubei Eyaleti’nde Yangtze Nehri üzerine inşa edilen Üç Boğaz Barajı’dır (Three Gorges Dam). 22.500 MW kurulu güce sahip olan bu hidroelektrik barajı, günümüzde elektrik üretim kapasitesi bakımından dünyanın en büyük barajı olarak kabul edilmektedir. Elektrik üretiminin yanı sıra taşkınların kontrol altına alınması, gemi taşımacılığının geliştirilmesi ve su yönetiminin sağlanması amacıyla da kullanılmaktadır.
1994 yılında yapımına başlanan Üç Boğaz Barajı’nın gövde inşaatı 2006 yılında tamamlanmış, tüm üniteleriyle tam kapasite çalışmaya ise 2012 yılında başlamıştır. Yaklaşık 28 milyon metreküp beton kullanılarak inşa edilen baraj, dünyanın en büyük mühendislik projelerinden biri olarak gösterilmektedir.
Üç Boğaz Barajı, yalnızca sahip olduğu kurulu güç ile değil, aynı zamanda yıllık elektrik üretimiyle de dikkat çekmektedir. 2020 yılında yaklaşık 112 TWh elektrik üreterek daha önce Itaipu Barajı’na ait olan yıllık üretim rekorunu geride bırakmıştır.
Üç Boğaz Barajı Tasarımı ve Özellikleri
| Özellik | Bilgi |
|---|---|
| Ülke | Çin |
| Nehir | Yangtze Nehri |
| Kurulu Güç | 22.500 MW |
| Türbin Sayısı | 32 ana + 2 yardımcı |
| İnşaat Başlangıcı | 1994 |
| Tamamlanma | 2012 |
| Beton Miktarı | Yaklaşık 28 milyon m³ |
| Maliyet | 28,6 milyar dolar |
Çin’in Üç Boğaz Projesi, dünyanın en büyük su koruma projesi olmaktadır. Üç Boğaz Barajı Çin’in Hubei Eyaleti’nde bulunan, Yangtze Nehri üzerine kurulmuş bir hidroelektrik barajıdır. Bu baraj 22500 MW kapasite ile dünyanın en büyük hidroelektrik barajıdır. Bu projede 40.000 işçinin çalıştığı bilinmektedir. Yaklaşık 28 milyon metreküp betonla inşa edilen bu baraj dünyanın en büyük beton yapısı olmaktadır. Barajın temellerinin bozulmamasını sağlamak için suyu 100 metreden aşağıya fırlatan beton sürgünlerin yanı sıra dolusavak kapıları yerleştirildi. 14 Aralık 1994’te inşaatı başlayan barajın gövde inşaatı 2006 yılında tamamlandı. Gemi lifti hariç tam kapasite ile çalışmaya 4 Haziran 2012’de başladı.
Tüm proje 28.6 milyar dolara mal oldu. Barajın 32 ana türbini ve 50MW gücünde iki küçük türbini bulunmaktadır. Ayrıca her bir ana türbin 700 MW kapasiteye sahiptir. Elektrik üretiminin yanı sıra baraj Yangtze Nehri üzerindeki gemi trafiği kapasitesini artırmayı ve ayrıca sel baskınlarını önlemeyi hedeflemektedir. Toplam beton iş miktarını bir örnek olarak ele alan Üç Boğaz Projesi, şu anda dünyanın en büyük su koruma projeleri olan Gezhouba Barajı projesinin 2,5 katıdır. Aynı zamanda Brezilya’daki Itaipu projesinin iki katı olan toplam 26,43 milyon metreküptür. Bunun yanı sıra 2020’deki yoğun muson yağışlarının ardından, barajın yıllık üretimi yaklaşık 112 TWh’ye ulaşarak, Itaipu Barajı tarafından 2016’da belirlenen yaklaşık 103 TWh’lik önceki dünya rekorunu kırdı.
Üç Boğaz Barajı Neden Bu Kadar Önemlidir?
Üç Boğaz Barajı, yalnızca dünyanın en büyük hidroelektrik barajı olması nedeniyle değil, üstlendiği görevler bakımından da büyük önem taşımaktadır. Barajın en önemli amacı elektrik üretimi olsa da, Yangtze Nehri üzerinde meydana gelebilecek büyük taşkınların kontrol altına alınmasına da yardımcı olmaktadır. Bunun yanı sıra nehir üzerindeki gemi taşımacılığını kolaylaştırarak bölgedeki ticaretin gelişmesine katkı sağlamaktadır.
Barajın sahip olduğu yüksek kurulu güç sayesinde milyonlarca insanın elektrik ihtiyacı karşılanabilmektedir. Aynı zamanda fosil yakıt kullanımının azaltılması ve karbon emisyonunun düşürülmesi açısından da önemli bir enerji yatırımı olarak görülmektedir. Ancak tüm bu faydalarının yanında çevresel etkileri ve sosyal sonuçları nedeniyle günümüzde hâlâ dünyanın en çok tartışılan mühendislik projelerinden biri olmaya devam etmektedir.
Ekolojik Dengeye Etkisi
Çin hükumeti projeyi teknoloji harikası türbinleri ve karbon emisyonunu düşürmesi açısından mühendislik, sosyal ve ekonomik açılardan tarihi bir proje olarak görmektedir. Ancak baraj bazı arkeolojik ve tarihi alanların su altında kalmasına ve 1.3 milyon kişinin bölgeden taşınmak zorunda kalmasına sebep oldu. Bununla birlikte bölgede ciddi ekolojik değişimlere ve yer kayması riskinin artmasına sebep oldu.
Barajın yapımı hem Çin’de hem de dünya da ciddi tartışmalara yol açtı. En büyük korkulardan biri, barajın şiddetli depremleri tetikleyebilmesidir. Çünkü rezervuar iki büyük fay (Jiuwanxi ve Zigui-Badong) üzerinde oturmaktadır. Bilim insanlarına göre, su seviyesini değiştirmek fay hatlarını zorlamaktadır. Baraj aynı zamanda Çin’in hayvan ve bitkilerini de olumsuz etkilemektedir. 3,7 milyon mil kare alana yayılan ulus, dünyadaki damarlı bitkilerin yüzde 10’una ev sahipliği yapmaktadır. Barajın bazı habitatları su basması, diğerlerine su akışını azaltması ve hava düzenini değiştirmesi nedeniyle biyolojik çeşitliliğin tehdit altında olduğu söylenmektedir. Güvercin ağacı ve şafak kızılağacı da dahil olmak üzere en az 57 bitki türünü tehlikeye attığı yazılmaktadır.
Kaynakça
- www.mfa.gov
- www.scientificamerican.com
- en.wikipedia.org
