Günümüzde yemek pişirmek ve tüketmek için kullandığımız tencere, çaydanlık, kaşık ve çatal gibi mutfak aletlerinin çoğunluğu çelikten yapılmakta ancak çelikler kendi içerisinde üretim şekli, kimyasal kompozisyon ve mekanik özellikler gibi özelliklerinden dolayı binlerce farklı kaliteye ayrıldığı için insan sağlığı açısından hangi çelik kalitesinden üretildiğine hepimizin dikkat etmesi lazım. En nihayetinde bunlar her gün tükettiğimiz gıdalara birebir temas halinde olup sağlığımızı tehdit edebilir. Biz her gün yemeğimizi yerken aynı zamanda vücudumuza pas, alüminyum veya bakır gibi maddeler alıp almadığımıza dikkat etmeliyiz. Bilindiği gibi pas tetanos’a, alüminyum alzheimer’a ve bakır ise bakır zehirlenmesi denilen patolojik durumları doğurabilir.
Hangi çelik kalitesini tercih etmeliyiz?
Bunlardan kaçınmak için ya kaplamasız saf dökme demirden yapılmış tencere tavalar ya da paslanmaz çelik malzemeden yapılmış ürünler tercih edilmeli. Ancak paslanmaz çelikler de kendi içinde Ostenitik, Ferritik, Martenzitik, Çökelti sertleşmesi yapan paslanmaz çelikler ve Dubleks paslanmaz çelikler olarak 5 gruba ayrılırlar. Bu isimler çeliğin mikroyapılarından gelmekle beraber hepsinin ortak özelliği korozyona karşı bir direnç göstermesidir ancak bunların hepsi ömür boyu korozyona karşı dayanıklı değildir, ömür boyu pasa karşı direnç gösterebilmeleri için yüksek miktarda (%8-10) nikel elementi koyulmalıdır ki bu da Ostenitik paslanmaz grubunu teşkil eder. Bu durum zaten aldığımız çatal, bıçak, kaşık ve tencerelerin üzerinde 18/10, 18/8 gibi ya da 304(AISI) Stainless Steel ifadelerle belirtilir. Buradaki 18 ifadesi de krom (Cr) elementinin miktarını belirtir ki esasen çeliklerin paslanmaz özelliği kazanabilmesi için teoride kimyasal bileşim bakımından en az %11-12 civarında krom elementi bulundurması gerekir.
Nikel alaşımlı olduğunu nasıl anlarız?
Bunlarla birlikte nikel elementi pahalı olmakla beraber bu durum mutfak ürünlerinin fiyatını bir miktar arttırmaktadır ki piyasada Ostenitik paslanmaz diye Ferritik paslanmaz çelik grubundan tencere çaydanlık satan birçok satıcı da vardır bunu ayırmanın ise aslında basit bir yolu var Ostenitik paslanmaz çeliklerinde bulunan nikel elementi çelikteki manyetik özelliğin kaybetmesine sebep olarak mıknatıslara yapışmama davranışı göstermektedir yani alacağınız ya da daha önceden aldığınız tencere ve kaşıklara mıknatıs testi yaparak mıknatısın çeliği çekmediğine dikkat ediniz çekiyorsa o çelik Ostenitik paslanmaz çelik değildir.
Kaynakça:
https://haliccevre.com
https://www.karacapaslanmaz.com
https://www.buykanat.com
https://www.buykanat.com
Çelik El Kitabı, İzmir: Birleşik Matbacılık 2020
