Mikrotom Cihazı

Mikrotom cihazı, dokuları keserek görünür ışık altında ışık ve elektron mikroskobunda incelenecek hale getiren bir cihazdır. 1865 yılında Wilhelm His tarafından keşfedilmiştir. Patoloji laboratuvarlarının en önemli cihazlarından biridir. Dokuları bir saç telinden daha ince (0,05 ve 100 µm aralığında) kesebilirler.

Cihazın Yapısı

Mikrotomlar; mikrotom gövdesi, bıçak tutucusu ve bıçak ve blok veya materyal tutucusundan oluşmaktadır.

1. Mikrotom Gövdesi: Kesit alma ve traşlama koluna sahiptir. Blok ve bıçak tutucularını da üzerinde bulundurur. Önünde atık toplama kabı vardır.
2. Bıçak Tutucu: Tek kullanımlık bıçakların sabitlenmesi için yuvaya ve mandala sahiptir. Bıçak sağa ve sola hareket eder.
3. Blok ve Materyal Tutucu: Dokuların tutulduğu yerdir. Sağa, sola, alta ve üste hareket eder. Blok ve bıçak arasındaki açı 5-10˚ olarak ayarlanmaktadır.

Mikrotom Çeşitleri

En sık kullanılan 3 çeşit mikrotom cihazı vardır:

1.  Kızaklı Mikrotom: Yatay kızak sistemi üzerinde blok sabit, bıçak hareketlidir. Selloidin ve büyük parafin dokuların kesiminde tercih edilmektedir. Günümüzde pek kullanılmaz.
2.  Rotary Mikrotom: Kızaklı mikrotomun yerine kullanılmaktadır. Blok hareketli, bıçak sabittir. Dokuların ışık mikroskobu altında incelenebilmesi için ince ve seri kesit (0,5–60 µm) alır. Sıklıkla glikol metakrilat ve parafine gömülü doku kesitlerinde kullanılmaktadır.
3. Kriyostat: Frozen cihazı olarak da bilinir. Soğuk alan içine yerleştirilmiş rotary mikrotom cihazıdır. Acil cerrahi biyopsilerde ve özel boyama tekniklerinde kullanılmaktadır. Çoğunlukla acil durumlarda kullanıldığı için otomatik sterilizasyon ünitesine sahiptir. Aynı zamanda ince ve seri kesit alabilmektedir.

Günümüzde mikrotomlarda en sık kullanılan bıçak türü tek kullanımlık bıçaklardır. Karbon veya ısı ile sertleştirilmiş paslanmaz çelikten üretilmektedir. Anti koroziv yapıdadır. Kriyostatta, ağzı teflon ile kaplı bıçaklar kullanılmaktadır.

Mikrotom cihazıyla kesit alırken dokular sert, yumuşak, küçük, büyük şeklinde gruplandırılarak kesilmektedir. Her dokunun kesit ölçüsü farklıdır. Örneğin sert dokular 2-4 µm büyüklüğünde kesilirken, yumuşak dokular 4-7 µm büyüklüğünde kesilmektedir.

Doku Kesimini Etkileyen Faktörler

• Yağlı Doku: Kesit almak oldukça zordur. 48 saat boyunca farklı solüsyonlarda bekletilerek doku takibi yapılır. Daha sonra doku uygun hale gelirse kesit alınır.
• Kemik Doku: Doku dekalsifikasyon işlemi (kireçten arındırma) tamamlandıktan sonra kesilir. Bu işlemden sonra doku hala sert ise dekalsifikasyon solüsyonunda 1-3 saat beklemesi gerekir. Daha sonra doku yıkanarak kesme işlemi gerçekleşir.
• Doku Takibi: Kesilen dokular çizik ise doku takip kimyasalları değiştirilmelidir. Daha sonra yeni kimyasallar ile dokudan tekrar kesit alınır.

Kaynaklar

• Kesit Alma ve Mikrotom Cihazı-Yücel OKATALI
• Mikrotom ve Kesit Alma-Naziye ÖZKAN
• http://pathologyinfo.blogspot.com