Heijunka

Seviyelendirme olarak da bilinen heijunka; muda’yı (israfı) ve mura’yı (düzensizliği) azaltmak için bir tekniktir. Toyota Üretim Sisteminde ve yalın üretimde üretim verimliliğinin geliştirilmesi için hayati öneme sahiptir. Amaç, ara malların sabit bir oranda üretilmesidir. Böylece daha sonraki işlemler de sabit ve öngörülebilir bir oranda gerçekleştirilebilir. Heijunka ,1950’lerde Toyota’nın ABD’ye Kore Savaşı’nda kullanılmak üzere kamyon üretmesiyle başladı. Talebin karşılanması için üretim miktarının arttırılması gerekmekteydi. Ayın iki haftası malzemeleri toplamak için harcanıyordu ve diğer iki hafta içinde üretim seviyeleri arttığında bu hiçbir işe yaramıyordu. İşte heijunka bu gereklilikten doğan bir tekniktir.

• Esneklik(Flexibility) – Heijunka, bir zaman diliminde çeşitli ürün türlerinin üretimini öngörür. Örneğin 20 dakikalık bir üretim sürecinde firmanın aynı makineyi kullanarak 3 çeşit ürün yapması gerekiyor. Bu nedenle, 20 dakikalık süre içinde iki kez değişecektir. Makinenin bir ürünü diğerine üretmesi için geçen süre, ayrılan süre içinde ürünün 3 çeşidini de üretebilmeleri için olabildiğince hızlı olmalıdır.
• Kararlılık(Stability) – Her bir partide üretilmesi gereken her türdeki ortalama ürün miktarını ayarlamak, sürecin istikrarlı bir şekilde işlemesine izin verir. Şirketlerin, üretim programlarını oluşturmak için müşteri talebini karşılamak için takt zamanlarını veya bir ürünün bitmesi için geçen süreyi bilmeleri gerekir.
• Tahmin edilebilirlik(Predictability) – Şirketler, müşteri talebini tahmin etmenin bir yoluna ihtiyaç duyar. Her zaman doğru olmayacaktır, ancak pazar tarafından bir ürünün gerçekten ne kadarına ihtiyaç duyulduğunu ölçmek ve üretim programını buradan temel almak daha iyidir. Bu, üretimi şirket için daha öngörülebilir ve yönetilebilir hale getirecek.

Toyota’nın muri ve mura ile savaşmak için kullandığı yaklaşım, uzun vadeli ortalama talepte üretim yapmak ve değişken bir talebe ayak uydurmak için belli bir miktarda envanter taşımaktır. Bu, istikrarlı bir üretim sürecine sahip olacakları ve sevkiyat sıklığını azaltacakları anlamına gelir.

Heijunka Uygulaması

Aşağıda, 3 farklı araç tipinden toplamda -sırasıyla önce A,B,C şeklinde- 1400 tane araç üretmesi gereken bir firmanın üretim tablosu mevcut. Aylık çalışma günü 20. Günlük planda 100 adet üreten bu firmanın C tipi araç üretimine geçene kadar 10 geçmesi gerekiyor.

Bu 20 günlük planda ise heijunka uygulanmaştır. Hem hattaki iş yükü dengelenmiş hem de B ve C tipi ürünler için beklemeler ortadan kalkmıştır.

Aşağıda heijunka kutusu örneği bulunmakta.

Şirketler bu tekniği uygularken heijunka kutusu adı verilen bir planlama aracı kullanır. Heijunka kutusu, kanban kartları aracılığıyla belirli bir zaman diliminde üretilmesi gereken ürün türlerini ana hatlarıyla belirterek üretim programını gösterir. Bu, çalışanların her bir ürün türünden ne kadar üretilmesi gerektiğini ve bunu ne zaman yapması gerektiğini bilmesini sağlar. Heijunka tam olarak roket bilimi olmasa da, onu gerçek hayattaki üretim durumlarına uygulamak hayal edebileceğimizden daha karmaşık olabilir. Bir şeyleri gerçekten halletmeniz biraz zaman alabilir. Müşteri talebine ayak uydurmak ve sürecinizi gerektiği gibi ayarlamak önemlidir. Daha seviyeli bir iş akışının oluşturulması için operasyonlarını sürekli iyileştirmek ve optimize etmek de şirketin önceliği olmalıdır. Heijunka’yı uygulamak bir deneme yanılma durumu olabilir. İlk seferinde çivilemeyi beklemeyin. Ancak şirket bunu bir kez yerine getirdiğinde, daha standart bir iş akışının avantajlarından yararlanacağından emin olabilirler.

Kaynaklar

• kanbanzone.com
• YAZGAN H., SARI Ö., SERİ V., (1998) TOYOTA ÜRETİM SİSTEMİNİN ÖZELLİKLERİ, Sakarya Üniversitesi