Endüstri 4.0’da Metal Yakalı Çalışan

İş hayatında beyaz ve mavi yaka kavramları ilk defa 1939 yılında sosyolog Edwin Sutherland tarafından dile getirilmiştir. 1950’lerin sonuna gelindiğinde bilgisayar kullanımı ile birlikte beyaz-mavi yaka kavramında çeşitlenme ihtiyacı doğmuştur. Bugün ise; yapay zekanın kullanımıyla gelişen robotlar bir fiil iş hayatında da çalışanlarımız olmaya başladılar. 

Endüstri 4.0’a Geçerken Metal Yakalı Çalışan Kimliğinin Oluşumu 

18.yy’da başlayan su ve buhar gücünün kullanılması sanayinin endüstrileşme yolundaki ilk devrimidir. 19 yy gelindiğinde Henry Ford’un seri üretim hattı en önemli gelişme olarak karşımıza çıkmaktadır. Fabrikalardaki üretimin seri hale getirilmesi günlük üretim adetlerinde artışı tetiklemiştir. Endüstri 3.0 ise dijitalleşme çağı olarak değerlendirilir. Otomasyon, yenilebilir enerji gibi kaynakların kullanılmaya başlandığı dönemdir. Otomasyon ile üretim kapasitesini arttıran fabrikalarda meslek gruplarında da çeşitlenme başlamıştır. Beyaz ve mavi yakanın yanında sarı, gri, mor gibi yaka tanımları ortaya çıkmıştır. Bu dönemde en önemli unsur “bilgi” kabul edilmektedir. Tartışmasız beyaz yaka kavramını ayıran en önemli unsurdur. Kimi fabrikalar hala bu dönemin içinde iken kimileri de bir sonraki endüstri 4.0 çağına doğru evrilmektedir.

Endüstri 4.0 kavramı ilk defa 2011 yılında Almanya Hannover Fuarı’nda kullanılmıştır. Amaç; teknoloji ve endüstriyi bir araya getirmektir. 

Makinelerin birbiriyle iletişim kurması, robotların insan faktörünü minimuma düşürmesi bu devrin en önemli etkenleridir. Durmadan çalışan karanlık fabrikaların temelinde endüstri 4.0 vardır. Tabi ki tüm bunları yapacak olanlar “robotlar”. Üretimde bu kadar etkin bir rol oynamaya başlamaları onları iş hayatında bir çalışan konumuna getirmiştir. Tanımlama yapmak gerekirse onlara “Metal yakalı” çalışan diyebiliriz.  

Metal Yakalı Çalışanlarda Bizi Bekleyen Şeyler Nelerdir?

Otomasyonun arttığı fabrikalarda (karanlık fabrikalarda) metal yakalı çalışan (robotların) sayısındaki artış;

1. Öncelikli olarak üretimde sürekliliği sağlayacaktır.
2. Robotları sadece mavi yakanın işinde değil beyaz yakanın rutin yaptığı işlerde de görebileceğiz. Beyaz-mavi yaka personelinde azalışı da beraberinde getirerek işçi maliyetlerinde ciddi azalma olacaktır. (yemek, maaş, sigorta, iş kazaları vs.)
3. Üretimde insan faktöründen doğan kalite problemlerinde azalma olacaktır.
4. Yeni meslek dalların ortaya çıkmasını, mevcuttakilerin gelişmesini sağlayacaktır. Yapay zeka mühendisliği, veri mühendisliği, veri analistliği vb.
5. Fabrikalar da Nesnelerin İnterneti (IOT), Otomasyon (Automation), Siber Güvenlik (Cyber Security), Katmanlı Üretim (Additive Manufacturing), Bulut Bilişim (Cloud Computing), Büyük Veri (Big Data) gibi konularda çalışmalarını arttıracaktır. 

İyi ve kötü yanların yanı sıra ileride karşımıza yeni çıkacak olan sorunları da düşünmek gerekir. 

1. Metal yakalıların hukuki süreçleri olacak mı? Olacaksa nasıl şekillenecek?
2. Beyaz ve mavi yakalı çalışanlarda artık hangi yetenekler aranacaktır?
3. Siber güvenlik konuları nasıl  şekillenecek?
4. Robotlarla beraber çalışan işçilerin haklarında nasıl bir farklılık olacak?

Şuan cevabı belli olmayan birçok soru var. Olanların da süreç içerisinde farklı noktalara evrilmesi muhtemeldir. Zamanı gelince göreceğiz. Şunu biliyoruz ki teknolojinin gelişmesi bizim ihtiyaçlarımız doğrultusunda olmaktadır. Geleceği şekillendirirken insan faktörünü çıkartmak iş-yaşam dengesini rahatlatabilir. Bununla beraber amaçsız şekilde devam etmek insan psikolojisini nasıl etkiler?

İyi ve kötü taraflar hayatımızı nasıl etkileyecek dersiniz.

Kaynakça

• www.dergipark.org.tr – Mavi-Beyaz Yaka Dönemi Bitti mi? İş Yaşamında Alternatif Yaka Renkleri Üzerine Bir Değerlendirme1
• https://www.linkedin.com/pulse/sanayi-devrimleri-eren-ad%C4%B1g%C3%BCzel/
• https://www.linkedin.com/pulse/yeni-%C3%A7al%C4%B1%C5%9Fma-arkada%C5%9Flar%C4%B1m%C4%B1z-metal-yakal%C4%B1lar-cemil-cinar/
• https://www.inbusiness.com.tr/mit-sloan/2022/04/09/yeni-mesai-arkadaslarimiz-metal-yakali