Teknoloji çağında yaşıyoruz. Elektronik Cihaz Arızaları kaçınılmaz olsa da, günlük yaşantımızın neredeyse her anında elektronik cihazlarla iç içeyiz, bir diğer tabirle bağımlıyız. Akıllı telefonlardan , bilgisayarlara , beyaz eşyalardan elektrikli araçlara kadar etrafımız elektronik cihazlarla çevrili. Her cihaz farklı farklı karmaşık devrelerden ve bileşenlerden oluşmaktadır. Ancak, bu cihazlar aniden veya beklendik bir arıza verdiğinde hayal kırıklığı yaşar, üzülürüz. Peki , bizim gözümüzde kusursuz görünen bu cihazlar neden bozulur? Onların çalışmasını sağlayan devrelerde ve bileşenlerde neler ters gider? Bu yazımda bu soruların cevaplarını arayacağız. Haydi başlayalım!
1) Gerilim Dalgalanmaları
Evde kullandığımız elektriğin normal şartlarda 220 volt civarında olması gerekmektedir. Ama bu değer her zaman sabit kalmaz. Bazen 200 volta düşer bazen 240 volta çıkar. Bu ani artış veya azalışlara gerilim dalgalanmaları denmektedir. Bu dalgalanmalar genellikle, aynı hatta bağlı güçlü cihazların (çamaşır makinesi, klima, buzdolabı vb.) aynı anda çalışmasıyla, elektrik şebekesinde oluşan arızalar, ani elektrik kesintisi ve yıldırım düşmesi gibi nedenlerle oluşmaktadır. Küçük dalgalanmalar genelde fark edilmez ama cihaza yüksek voltaj geldiğinde cihazda bulunan elektronik bileşenler (kondansatör, güç kaynağı vb.) aşırı akıma maruz kalır. Bu da ısınma, yanma ya da malzemenin zamanla ömrünü kısaltmaktadır. Bu durumun önüne geçmek için priz koruyucu , voltaj regülatörü veya UPS kullanılması gerekmektedir.
2) Aşırı Isınma
Elektronik bileşenlerin en büyük düşmanı ısıdır. Her 10°C’lik sıcaklık artışı birçok malzemenin ömrünü kısaltmaktadır. Yüksek ısının sebepleri; yüksek akımdan, yetersiz havalandırmadan ya da cihazın uzun süre kesintisiz çalışmasından kaynaklanmaktadır. Mesela bilgisayarlarda fan bu yüzden vardır. İşlemcinin verimli çalışmasını sağlar. Aynı şekilde televizyon adaptörleri, bilgisayar ve telefon şarj adaptörleri de zamanla bu uyarıyı verir. Aşırı ısınmayı önlemek için cihazların üstüne örtmemeye, havalandırmak ve temizlemek cihazların ömrünü uzatmaktadır.
3) Kullanıcı Hataları
Bazen cihazın bozulma nedeni teknik hatalar değil biziz. Yanlış adaptör takmak, cihazı açıkken fişini çekmek, ya da yüksek akım çeken cihazları aynı prize bağlamak. Bunların hepsi devreyi zorlar ve cihazın bozulmasına neden olmaktadır. Örneğin, 12 volt yerine 24 voltluk adaptör takmak cihazı anında yakabilir. Yada adaptörü sürekli prize tak çıkar yapmak , minik arklar oluşturur bu da priz ve fişin ömrünü kısaltır. Ayrıca fiziksel darbeler, sıvı dökülmesi veya düşme gibi kazalar da elektronik bileşenlere ciddi oranda zarar vermektedir.
4) Zamanla Malzeme Yorgunluğu
Bazı cihazlar ise hiçbir şey olmadan bozulur. Ne yüksek voltaj vardır ne de aşırı bir ısınma. Bir sabah çalıştırırsın, tık yok. İşte bu duruma malzeme yorgunluğu diyoruz. Elektronik bileşenler zamanla değer değiştirir. Kondansatör içindeki elektrolit sıvı kurur, kapasitesi düşer. Dirençlerin toleransları değişir. Lehimlerde ısınıp soğumayla birlikte çatlaklar meydana gelmektedir. Bu yorgunluk süreci yavaş yavaş ilerler ama etkilidir. Sen ne kadar dikkatli kullansan da bu cihaz bir gün ömrünü tamamlayacaktır.
Sonuç olarak, elektronik cihazlar aslında bir günde bozulmaz. Her hatalı voltaj, her fazla ısı, her küçük ihmal onların ömrünün kısalmasına yardımcı olur. Gerilim dalgalanmaları, aşırı ısınma, kullanıcı hataları ve malzeme yorgunluğu birleşince de “durup dururken bozuldu” dediğimiz o an gelmiş olur. Ne kadar dikkatli, temiz ve koruma yöntemlerine dikkat edersek bu durumu yıllarca ertelemek mümkün. Unutma elektronik cihazlar sihirli değil sadece hassas. Biraz dikkat eder, özen gösterirsek onların dilinden anlamış oluruz.
Kaynakça
https://www.fieldco.com.tr
https://www.quora.com
