- Son yıllarda Ay yüzeyinde yapılan araştırmalar sonucunda bilim insanları ilginç bir keşfe imza attı. Ay yüzeyindeki toprak örneklerinde hapsolmuş su küreciklerine rastladı. Meteorların Ay yüzeyine çarptığında oluştuğu düşünülen bu su küreciklerin 270 trilyon kilogram suyun Ay yüzeyine dağıldığı tahmin ediliyor. Su küreciklerdeki yeni su kaynağının keşfi ile Ay’da koloni yaşamı yakın mı?
Ay’da ilk Su Keşifleri
Ay yüzeyinin kurak toprak olmayabileceğinin ilk kanıtları NASA’nın Clementine yörünge aracının 1990’larda Ay’ın kutuplarına yakın bölgelerinde dik kenarlı, donmuş dik kraterler keşfetmesidir. 2009 yılında ise Hindistan’ın Chandrayaan-1 uzay aracının ay tozunun yüzey tabakasına yakın bölgesinde ince su tabakasına benzer bir yapıyı tespit etti.
İlk Toprak Örnekleri
1970 yılından bu yana Ay’dan gelen toprak örneklerinde incelendi. Ayrıca 2020 yılında Çin Ay Keşif Programı’nın gerçekleştirdiği 5. safha ay toprak örnekleri Çang’ı-5 uzay aracı ile dünyaya geldi. Aralarında Çin Bilimler Akademisi ve Çin Nanjing Üniversitesi’nde bulunduğu birçok araştırmacı örneklerden 150 taneciği inceledi. Bu tanecikler 50 mikrometre (saç kılı) ile 1 milimetre çapında. Her bir küreciğin 2000 mikrograma (0.002 gram) kadar su içerebilmektedir. Bu su miktarının sadece birkaç sene içinde biriktirebileceği düşüncesinde.
Su Kürecikleri Nasıl Oluştu?
Güneş rüzgarı, su veya hidroksil iyonları üretmek için damlacıklardaki oksijenle birleşen hidrojen çekirdekleri içerir. Araştırmalar sonucunda güneşten hidrojen ve oksijenin güneş sistemindeki rüzgarlarla taşınmasıyla cam kürelerin oluşabileceği kanısına varıldı. Çok eski döneme dayanan bu olayla cam kürelere herhangi bir darbeyle içlerinde suyun oluşabileceği belirtildi. Su daha sonra baloncuklara kitlenir. Oluşan cam küreciklerin regolit içerisinde Ay yüzeyinde yayılmış durumda olabilir. Ancak ısıtılarak serbest bırakılabilir. Böylelikle su döngüsü tamamlayabildiği ifade ediliyor. Nature Geoscience’da yayınlanan heyecan veren buluş sayesinde “Ay su döngüsü kuramı”ndaki bazı boşluklar tamamlandığı düşünülmektedir.
Su Küreciklerinden Su Nasıl Elde Edilecek?
Nature Geoscience dergisinde yayınlanan son araştırmasıyla keşfedilen su baloncuklarının Ay’da çalışan insan veya robotlar tarafından suyun çıkarılması gölgeli kraterlerde gizlenmiş donmuş suya göre daha kolaydır. Bu ayrım çalkalama şekli gibi fiziksel bir hareketle ayrım söz konusu değildir. 100°C üzeri kaynatma ile hasat edilebileceğine dair kanıtlar söz konusu.
Su küreciklerin ısıtılarak kullanılabilir hale dönüşebileceğini ifade eden uzmanlar suyun birkaç yılda tazeliğini koruduğunu kaydetti. Gelecekte astronotların içme su ihtiyacını karşılama ve dahası roket yakıtı olarak kullanılma potansiyeliyle kaynak olabileceği düşüncesinde. Ayrıca pratik amaçlar için daha kolay su elde edebilmek için Ay’ın kutup bölgeleriyle çalışmalarını sürdürmektedir.
Apollo seferinden bu yana bilim insanları ay buzullarında büyük miktarda suyun buz formunda bulunabileceği görüşünde. Benzer şekilde NASA’nın araştırmalarında Ay’ın Güneş gören yüzeylerinde su bulunduğu ifade ediyor. Suyun nasıl depolandığının kesin kanıtı için daha fazla araştırmaların ihtiyaç duyulduğu bilim insanlarının ortak noktası. Bu yeni su keşfi çalışmasıyla Ay’ın su bakımından zengin olabileceği konusunda ortak fikir birliğine varılmış oldu. Ay suyu rezervuarı kutuplardaki buz birikintilerinden uzak bölgeler için yaralı kaynak olabilir. Ama her metreküp toprak başına en fazla 130ml su mevcudu olabileceği bir başka görüş.
Kaynakça:
- www.ntv.com.tr
- www.aa.com.tr
- www.turkiyegazetesi.com.tr
- www.sciencealert.com
- www.theguardian.com
