Çinko Borat Nedir?
Çinko Borat, Borik Asit ve Çinko Oksit kimyasallarından sentetik bir biçimde üretilen boratdır. Beyaz, nem çekmez ve yarı kristal toz görünümündedir. Özgül ağırlığı 3.64 (amorf), 4.22 (kristal) ve ergime noktası 980°Cʼdir.Yapısında bulunan Su, Çinko ve Bor oranlarına göre farklı formülleri vardır. En yaygın kullanılan türü 2ZnO.3B2O3.3,5H2O’dur.
Bu formdaki Çinko Boratın teorik kompozisyonu aşağıdaki gibidir :
| Bor Oksit (B2O3 ) %48,05 |
| Çinko Oksit (ZnO) %37,45 |
| Kristal Su (H2O) %14,5 |
Kullanım Alanları
Çinko Boratlar, alev geciktirici, duman bastırıcı, korozyon geciktirici olarak polimerlerde ve kaplamalarda, özellikle PVC, halojenli polyester ve naylonlarda kullanılmaktadır. Yüksek dehidrasyon sıcaklığına (290 – 300º C gibi) sahiptir. Bu sayede yüksek sıcaklıklı plastik malzemelerin imalatlarında kullanılabilmektedir. En yaygın kullanım alanları kablolar, yanmaya dayanıklı boyalar, kumaşlar, elektrik/elektronik parçalar, yanmaya dayanıklı halı kaplamalar, otomobil ve uçak iç aksamları ve kağıt endüstrisidir. Ayrıca olası yangın alanlarında duman oluşumunu ve zehirli gazların açığa çıkmasının önüne geçer. Ve böylece daha güvenli bir yaşam alanının oluşturulmasına yardımcı olur. İnsan sağlığını tehdit etmeyen bor ve bor ürünleriyle üretilen Çinko Borat kimyasal ürünlere kıyasla uygulama alanlarında daha dayanıklı ve uzun ömürlü bir kullanım sağlamaktadır. Birçok ülkede kullanımına kısıtlama getirilen kimyasal içerikli alev geciktirici ürünlerin yerini bor ve borlu ürünlerden üretilen Çinko Borat almıştır. Kısaca şunu söyleyebiliriz.
Alev geciktirici özelliği sayesinde birçok endüstri tarafından tercih edilmektedir.
Diğer alev geciktiricilerle karşılaştırıldığında çok daha etkili bir duman bastırıcıdır. Ayrıca diğer alev geciktiricilere göre daha ucuzdur. Bu sebeple, bazı alev geciktiriciler yerine tamamen olmasa bile kısmen kullanılmaktadır. Son yıllarda Çinko Boratın, diğer alev geciktiricilerle farklı uygulamalarda kombine kullanımı gittikçe artmaktadır.
Çinko Boratın Diğer Alev Geciktiricilere Göre Avantajları
- Duman emisyonu azaltma yeteneğine sahiptir ve kömürleşmeyi çabuklaştırmaktadır.
- Çok çeşitli sayıda plastikte etkili alev geciktirici olarak kullanılır.
- Borun varlığı Çinko Boratı etkin bir alev bastırıcı yapar.
- ATH(Alüminyum trihidrat) ile birlikte kullanılarak duman bastırma özelliği kuvvetlendirilir.
- Zor okside olur.
- Antimon ile karşılaştırıldığında daha ucuzdur.
- İyi elektriksel yalıtım sağlar.
- Metallerle plastikler arasında yapışma özelliğini arttırır.
- Zehirli özelliğe sahip olmadığından reçinelere ilave edilmeleri esnasında özel aletlere ihtiyaç yoktur.
Kaynakça:
- https://www.etimaden.gov.tr/cinko-borat
- https://polen.itu.edu.tr/
- Çeşitli Bor Minerallerinden Hidrofobik Ve Nanoyapılı Çinko Borat Üretim Yöntemlerinin Geliştirilmesi/ Yl Tezi
