Optimizasyon, verilen amaç veya amaçlar doğrultusunda belirli kısıtlamaların sağlanarak en uygun çözümün elde edilme sürecidir.
Matematiksel olarak ifade edecek olursak; optimizasyon, kısaca bir fonksiyonun minimize veya maksimize edilmesi olarak tanımlanabilir. Türkçe anlam karşılığı ise “uyumlaşma”, “uyumlaşım” ya da “uyumlaştırma” şeklindedir. Özetle optimizasyon, en iyi olanı aramaktır. Bulunan en iyi ise “optimum” olarak adlandırılır.
Optimizasyon, karar verme süreçlerini hızlandırmakta ve karar kalitesini arttırmakta kullanılarak gerçek hayatta karşılaşılan problemlerin etkin, doğru ve gerçek zamanlı çözümünde yararlanılmaktadır. Optimizasyon, ekonomik açılardan getirdiği kazançların yanında müşteri, işveren ve çalışanların tercih ve kısıtlarının karar sürecinde yer almasında ve sistemde yer alan kaynakların kalitesinin yükseltilmesinde de etkin bir şekilde başvurulan bir yöntem olarak kullanılmaktadır.
Optimizasyonun amacı, tanımından da anlaşıldığı üzere, en iyi sonuca, en iyi hedefe ulaşmaktır. En iyi sonuca ulaşmak için de mevcut durum ya da durumlar üzerinde iyileştirmeler gerçekleştirilebilir. Bu noktada mühendislik devreye girer.
Mühendislik İçin Optimizasyon
Mühendislik, optimizasyon için var olmuştur. Mevcut konuların ya da işlerin optimize edilmesi için çeşitli parametrelerin ele alınması, derinlemesine bilgi gereksinimi ve analitik düşünme kabiliyeti gerektirdiği için mühendislik bilim dallarına ihtiyaç duyulmuştur. Mühendisler, çalıştıkları sektör her ne olursa olsun bir ürün ya da hizmeti hep daha iyiye, en iyiye ulaştırmayı amaçlarlar. Bu noktada mühendisler, mevcut sistemleri analiz ederek iyileştirme yapar. Bu analiz süreci çoğu zaman tersine mühendislik yaklaşımlarıyla birlikte yürütülür. Bunun için problemleri ışığında farklı optimizasyon teknikleri kullanırlar ve kendilerinden beklendiği üzere optimum sonuca varmak için çalışmalar yaparlar.
Optimizasyonun Aşamaları
Bir sistemin tasarlanma sürecinde önce sorun gözlemlenerek ihtiyaçlar belirlenir. Daha sonra bu ihtiyaçlar doğrultusunda sistem tasarımı yapılarak denemelerle iyileştirilir. İhtiyaçlar belirlendikten sonra ise sistemin çalışması dahil olmak üzere tüm aşamalarda optimizasyon devreye girer. Bir sistem var oldukça, optimizasyon da o sistem için var olacaktır.
- Sistemin temelinin oluşturulması
- Tasarım değişkenlerinin tanımlanması
- Hedef fonksiyonun belirlenmesi
- Kısıtların belirlenmesi
- Uygun optimizasyon metodunun seçilmesi ve uygulanması
Optimizasyonun Kullanım Alanları
- Yapı-Araç İskeleti Dinamiği’ne ilişkin problemler
- Dizayn problemleri
- Ekonomi problemleri
- Zaman ve maliyet problemleri
- Operasyon araştırmaları
- Benzetim (Simülasyon) ile Senaryo Analizleri
Günlük hayatta farkında olmadan yapılan birçok karar da optimizasyon problemidir. En kısa sürede işe gitmek, en az maliyetle üretim yapmak veya en yüksek verimi elde etmek, optimizasyonun gerçek hayattaki yansımalarıdır.
Kaynaklar
- https://tr.wikipedia.org/wiki/Optimizasyon
- https://anlatsin.com/endustri-muhendisleri-ne-yapar-optimizasyon-nedir/ahmet-cinar
