Askeri Kablaj
Uzay ve savunma sanayisinde üretilen askeri araçlarda yapılan elektriksel bağlantılar, sıradan kablolara kıyasla çok daha dayanıklı ve güvenilir olmalıdır. Bu nedenle, bu özel bağlantılar askeri kablaj olarak adlandırılmaktadır. Aşırı sıcaklık, titreşim, elektromanyetik sinyaller gibi zorlu koşullara karşı direnç gösterecek şekilde tasarlanmaktadır. Bunun yanı sıra, askeri kablaj sistemleri, modern savaş uçaklarından insansız hava araçlarına (İHA), savaş gemilerinden uzay araçlarına kadar geniş bir kullanım alanına sahiptir. Kablaj üretimi ve tasarımında küresel olarak IPC Standartları kullanılmaktadır. Bu yazıda, askeri kablajın malzemeleri, üretim aşamalarını, kullanılan makineleri ve el aletlerini ele alacağız.
Askeri Kablaj Bileşenleri Nelerdir?
1) Konnektör: Kelime anlamı bağlayıcıdır. Zorlu şartlara dayanıklı olduğu için askeri alanlarda tercih edilmektedir. Yuvarlak konnektörler, kablolu dikdörtgen konnektörler ve plastik konnektörler olmak üzere 3 çeşit konnektör tipi vardır.
2) Kablo: Elektrik akımı iletiminde kullanılan, dışı yalıktan malzeme ile kaplı içinde metalik iletken tel veya teller bulunmaktadır.
3) Shield(Ekran): Kablaj üzerinde oluşabilecek sinyal bozulmalarını engellemek veya en aza indirmek için kullanılmaktadır. Mekanik dayanıklılığı artırır.
4) Daralan Makaron: Isı ile daralan,kablaj üzerini kaplayan koruyucu elemandır.
5) Etiket: Kablajın üzerine yerleştirilen, genellikle kablaj hakkında bilgi, tanımlama veya uyarı yapmak için kullanılmaktadır.
6) Atum Makaron(Boot): Isı ile daralan, sızdırlazlığı önlemek için kullanılır, içinde yapışkan madde bulunmaktadır. Genellikle konnektör bağlantı veya kablaj ayrım noktalarında kullanılmaktadır.
7) Pin(Papuç): Elektriksel bağlantıyı sağlamak için kablonun ucuna geçirilen metal bir bağlantı elemanıdır. Bu bileşen, kablonun bir konnektöre güvenli bir şekilde bağlanmasını sağlar.
8) Solder Sleeve: Yumuşak lehim olarak kullanılmaktadır. Verilen ısı sonucu kırmızı renkli kısımda bulunan lehim eriyip iletken ucuna dağılmaktadır.
9) Branşman: Kablajın ayrım yerlerinde sızdırmazlık sağlamak ve daha estetik bir görüntü elde etmek için kullanılmaktadır.
10) Splice: Kablo tellerinin çoklanması, uzatılması veya AWG değerinin değiştirilmesi için kullanılır. Splice koruması için üzerine lehimsiz solder daraltılmaktadır.
Kablaj Bileşenlerinin Teknik Resim Dökümanında Karşılığı
Askeri kablaj üretimi ve tasarımında en önemli etkenlerden biri teknik resim dökümanıdır. Teknisyenler, her adımı teknik resim dökümanına göre dikkatle takip etmelidir. Aksi takdirde, kablaj üzerinde hatalar meydana gelecektir. Teknisyenler, bağlantıları hatasız bir şekilde uygulamak zorundadır. Aksi takdirde kablajın işlevselliğin ciddi şekilde zarar görebilir. Ayrıca, eğer teknisyenler standartlara ve askeri gereksinimlere uygunluğu sağlamazsa, bu durum ciddi güvenlik risklerine yol açabilir ve projenin başarısız olmasına neden olabilir.
Bu nedenle, örnek bir dökümanı inceleyerek bileşenlerin dökümandaki karşılıklarını değerlendireceğiz.
Askeri Kablaj Üretiminde Kullanılan Makineler ve El Aletleri
Kablaj üretiminde çeşitli makineler ve el aletleri kullanılarak hassas ve güvenilir bağlantılar sağlanmaktadır. Kablo kesme ve uç açma makineleri, iletkenleri istenilen boyutlarda hazırlarken, otomatik krimp makineleri konnektör bağlantılarının sağlam ve standartlara uygun olmasını sağlamaktadır. Lehim istasyonları, lehimli bağlantılar için kullanılırken, ısıtmalı makaron uygulama cihazları yalıtım ve koruma sağlar. Ayrıca, multimetre ve osiloskop gibi test cihazlarıyla kablajın elektriksel sürekliliği ve performansı kontrol edilmektedir.
Uç Açma Makinesi: İstenilen ölçüde kablo uçlarını açmak için kullanılmaktadır.
Isı Tabancası: Boot,makaron,etiket daraltmak için kullanılmaktadır.
Twist Makinesi: Elektrik kablolarını birbirine sararak bükmektedir. Ayrıca, twist işlemi, sinyal iletimini güçlendirir ve mekanik hasarları önler, böylece kabloların daha uzun ömürlü olmasını sağlamaktadır.
Infared Isıtıcı: Lehimleme işlemleri için kullanılan ekipmandır.
Elektronik Mikroskop: Kablaj üzerinde gözle göremediğimiz noktalarda hata olup olmadığını kontrol etmek için kullanılan ekipmandır.
Buzzer: Konnektörler arası bağlatı kontrolü yapmak için kullanılan ekipmandır.
Tool: Pinlerin(Papuçların) kablo üzerine krimpleme işlemi yapmak için kullanılmaktadır.
Pin Sökme Takma: Konnektörlere yerleştirilen pinlerde hata yapıldığında pin yuvalarının düzeltilmesi için kullanılmaktadır.
Metre: Kablaj boyunun ve kablo boyunun ölçümünde kullanılmaktadır.
Askeri Kablaj Üretim Aşamaları Nelerdir
1) Kablaj bileşenleri depo birimi tarafından üreticiye teslim edilmektedir.
2) Üretici tarafından teknik resim ve ürün izleme formu üzerinden malzeme kontrolü yapılmaktadır.
3) Kablaj üretiminde teknik resim dökümanı üzerinde istenilen bilgilere göre işlem yapılmaktadır.
4) İstenilen ölçülere göre kablo kesimi yapılır. Aynı zamanda, konnektör kablolu ise kablo boy ölçüsü alınarak uygun ölçülere göre kesim yapılmaktadır.
5) Kablo kesiminden sonra pin sıkma (krimpleme) işlemi için kablo uçları açılmaktadır.
6) Yapılan her aşamada kablaj kalite kontrol birimine gönderilerek, IPC Standartlarına göre uygunluk kontrolü yaptırılır.
7) Kablajın konnektöre yerleştirilme işlemi yapılmaktadır.
8) Kablaj üzerine makaron geçirilip ısı ile daraltılmaktadır.
9) Kablaj üzerine shield geçirilir, shield koruması için şeffaf makaron geçirilip ısı ile daraltılmaktadır.
10) Kablaj üzerine etiket yerleştirme yapılarak ısı ile daraltılmaktadır.
11) 2.Konnektör yerleştirme işlemi yapılmaktadır.
12) Buzzer yardımıyla bağlantı kontrolü yapılmaktadır.
13) Kablajın kullanıma hazır olması için istenilen değerlere göre test islemi test teknisyenleri tarafından yapılmaktadır.
Kaynakça
- Elektronik Üretimi – IPC Standartları Kitabı
