Uzay ve evren hakkında meraklıysanız ve bu alanda araştırmalar yapıyorsanız elbet karşınıza çıkan bazı terimler olacaktır. Bu terimlerin kimileri dilimize çevrilerek kullanılırken kimileri ise direkt olarak çevrilmeden yabancı dildeki hali ile kullanılmakta. Bu yazımızda karşınıza sıklıkla çıkabilecek bir terim olan süpernova’dan bahsedeceğiz.
Süpernova, ömrünün sonuna gelen bir yıldızın büyük bir şiddetle patlamasına verilen addır. Enerjisi tükenen yıldızlar süpernova geçirerek bir nötron yıldızına ya da bir kara deliğe dönüşürler. Bir süpernovanın parlaklığı galakside haftalarca hatta aylarca görülebilir. Bu sırada açığa çıkan enerji Güneş’in 10 milyar yılda yayacağı enerjiden daha fazladır.
Peki bu süpernovalar ne kadar yaygın? Sıklıkla görülebiliyor mu? Süpernovalar aslında görülmesi nadir olaylar arasında. Bizim galaksimizde bir yüzyılda yaklaşık olarak 2-3 süpernova olduğu tahmin ediliyor fakat galaksimiz içinde Dünya’nın konumu çoğu süpernovayı görmemizi engelliyor. Uzayın çok fazla sayıda galaksi içerdiği düşünüldüğünde, astronomlar bir yıl içerisinde galaksimiz dışında gerçekleşen birkaç yüz tane süpernovayı gözlemleyebiliyorlar. Ayrıca yıldızların yaşını da elimizdeki teknolojiyle artık kolayca tahmin edebildiğimizden dolayı bir yıldızın ne zaman süpernova geçireceğini tahmin edebiliyoruz. Bu bilgiyle birlikte, yakın zamanda galaksimiz içindeki herhangi bir yıldızdan bir süpernova göremeyeceğiz.
Evrende Süpernovaların Rolü Nedir?
Bir süpernova sonrasında maddeler bulutsu bir halde çok yüksek hızlarla evrenin her yönüne dağılırlar. Bu yüksek sıcaklıktaki dağılma iki yüzyılı bulabilir. Bu aşamadan sonra ise yavaş yavaş soğuyan süpernova artıkları etraftaki uzay maddeleri ile karışırlar. Eğer bu saçılan parçalar uzayın içerisinde yoğunluğu yüksek bir bulutsuya denk gelirse, kinetik enerjisi sayesinde bu bulutsuyu sıkıştırarak yeni bir yıldız oluşumunu da başlatabilir.
Ayrıca süpernovaların uzayzaman içerisinde potansiyel olarak yer çekimi dalgaları oluşturması da mümkündür fakat şimdiye kadar hiç ölçülmemiştir.
Dünya’nın Yakınında Bir Süpernova Olsaydı Ne Olurdu?
Bu sorunun cevabını bir örnekle verebiliriz. Eğer Güneş bir süpernova geçirseydi öncelikle oluşan şok dalgası Dünya’ya ulaşırdı. Aynı zamanda Dünya’nın tamamı olmasa da Güneş’e dönük olan tarafı aniden buharlaşırdı. Diğer tarafı ise neredeyse Güneş’in şu anki sıcaklığının 15 katı sıcaklığa çıkana kadar ısınırdı. Yani bir yeterince yakında olan bir süpernovanın Dünya’yı yok edeceğini kolaylıkla söyleyebiliriz. Ama endişelenmeye gerek yok, şu ana kadar bize bu kadar yakında olan bir yıldız tespit edilemedi.
Kaynak:
www.wikipedia.com
www.space.com
www.nasa.gov
