Motor sporları başlı başına heyecan uyandıran bir daldır. Birçok filme konu olmasıyla küçüğünden büyüğüne herkesin dikkatini çekmektedir. Hızlı ve öfkeli 10 çıkmasıyla birlikte motor yarışı, araba ve hız tutkusu olanların heyecanı artmış vaziyette.
Sanayi devrimiyle birlikte gelişen dünyada insanların otomobile ulaşma kolaylığı beraberinde birçok düşünceyi de getirmiştir. Daha hızlı arabalar üretildikçe “arabaları yarıştırma” fikri oluşmuş ve 19.yy sonlarına doğru bunun spor haline gelmesi sağlanmıştır. Otomobil, motosiklet, kamyon gibi çeşitlenme oldukça kendi içindeki kategorilerinde artışa da gidilmiştir. Günümüzde düzenlenen çok sayıda motor sporları olmakla birlikte bu yazımızda en tanınan 3 yarıştan bahsedeceğiz.
Formula 1 (F1)
Uluslararası Otomobil Federasyonu (FIA) tarafından düzenlenen, tek kişilik, açık tekerlekli otomobil yarışlarının en yüksek düzeyini oluşturan yarıştır. Değişik ülkelerdeki özel yollarda yapılan Grand Prix adı verilen yarışların toplamından oluşur. Yıl sonunda toplanan puanlara göre “Pilotlar Şampiyonluğu” ile “Üreticiler Şampiyonluğu (Otomobil Yapımcıları Birinciliği)” ödülleri verilmektedir.
İlk yarışını 1950 yılında yapan Formula 1’in çoğu yarışı AB ülkelerinde yapılmaktaydı. Yasal düzenlemelerin AB ülkelerinde daha sıkı olması ve kaza sonrası soruşturmaların artması yarışları AB dışına çekmeye başlamıştır. Yeni pazarlara açılmak istemesinin etkisiyle de dünyanın en çok izlenen spor yarışması haline gelmiştir.
F1’in kazanılmasını etkileyen şeylerden biri de Pole pozisyonudur. Sıralama turlarında elde ettikleri puanlara göre yarışa başlama sırası belirlenmektedir. En öndeki sıraya Pole pozisyonu denilmektedir. İstatistiklere göre F1 yarışını kazanan pilotların %40’ı pole pozisyonu ile başlayan pilotlar tarafından kazanılmıştır.
Formula 1’in dışında Formula 2 ve Formula 3 olmak üzere 2 kategorisi daha bulunmaktadır.
Formula 1’in enleri ise şöyle:
- İlk Formula 1 Dünya Şampiyonası olan 1950 Formula bir sezonu’nu İtalyan Nino Farina, Alfa Romeo ile kazanmıştır.
- En çok şampiyonluk yaşayan pilot ise 1994 ve 1995 yıllarında Beneton’da olmak üzere, 2000,2001,2002,2003 ve 2004 de üst üste 5 kez Ferrari’de ve toplamda 7 şampiyonluk yaşayan Efsane Michael Schumacher’dir.
- En çok pole pozizyonu kazanan pilot Lewis Hamilton’dır.
- En genç yaşta F1 Dünya Şampiyonu olan pilot Sebastian Vettel’dir.
- Sadece Pirelli lastik kullanılmaktadır. Takımlar istedikleri lastikleri Pirelli’ye bildirmek zorundadır. Yapılmadığı takdirde FIA tarafından belirlenir. Yarışmaya 2 hafta kalana kadar seçilen lastikler gizli tutulmaktadır.
Dünya Ralli Şampiyonası (WRC)
Ralli, parkurun en hızlı şekilde tamamlanmasına dayanan bir motor yarışıdır. FIA tarafından düzenlenen yarış, ilk olarak 1973 Monta Corlo yarışı ile başlamıştır.
Yarışa 2-3 gün kala takımlar yarışma alanı gelerek hazırlıklara başlamaktadır. Pilotlar, co-pilotlarıyla birlikte keşif (recce) ve deneme (shakedown) dediğimiz turlarını yapmaktadırlar. 0 (sıfır) numaralı araç, etap güzergahını seyircilere tanıtmaktadır.
Yarışma normal ve özel etap olarak iki kısmından oluşmaktadır. Özel etaplar, rallilerde sürücülerin en iyi zamanı elde edebilmek için yarıştıkları trafiğe kapalı bölümlerdir. Farklı uzunluklarda olabilir ve etap sayısı da değişkenlik gösterebilmektedir. Özel etapları birbirine bağlayan kısımlara normal etap denir. Normal etaplar sivil trafiğe açıktır ve sürücüler trafik kurallarına riayet etmek durumundadır.
Sürücüler özel etaplara ve servis alanlarına belirlenen zaman aralıklarında gelmeleri gerekmektedir. Aksi halde 10 saniyelik zaman cezası uygulanır ve bu sürücünün yarış zamanına eklenir. Zaman kontrol noktasına ve etap başlangıcına 30 dakika, bir rallide toplam 60 dakika geç kalınması halinde sürücü ihraç edilmektedir. Servis parkı, etaplar arasında araçlarının temizlendiği ve tamir edildiği yerlerdir. Servis süreleri sabah 15 dakika, öğle 30 dakika ve gün sonunda da 45 dakika şeklindedir.
Motor sporlarında güvenlik üst düzeydedir. Kaza anında sürücü güvenliği için Roll Cage kullanılmaktadır. Roll Cage’in önemini yakın zamanda Britanya Grand Prix’deki kazada görmüştük. Kapı içleri enerji sönümleyen özel karbon fiber bir kaplama köpüklerden oluşmaktadır. Sürücülerin kullandığı kask, eldiven, bot ve tulum güvenliği arttırıcı özelliklere sahiptir. Araç koltuklarında darbeyi azaltan özellik mevcuttur.
En İyi Ralli Araçları
- Volkswagen Polo
- Subaru Impreza
- Audi Quattro
- Lancia Delta HF
- Toyota Celica ST185
En İyi Dünya Ralli Şampiyonası (WRC) Araçları
- Hyundai i20 N Rally1
- Toyota GR Yaris Rally1
- Citroen C3
- Skoda Fabia Evo
- Volkswagen Polo GTI
- Ford Puma Rally1
- Alpine A110
MotoGP
Motor sporlarında motosiklet dünyasının Formula 1 olarak kabul edilen ve dünyanın en prestijli motosiklet şampiyonasıdır. İlk olarak 1949’da başlamıştır. 125cc, 250cc ve 800cc’lik 3 kategoriden oluşmaktadır. MotorGP dışında Moto2, Moto3 ve MotoE sınıfından oluşmaktadır. Hayatımızın her alanına girmeye başlayan elektrikli araçlar motor yarışlarında da kendisini göstermeye başlamıştır. MotoE elektrikli sınıfı temsil ederken diğer 3’ü dört zamanlı motor sınıfını temsil etmektedir.
Yarışlar Uluslararası Motosiklet Federasyonu (FIM) tarafından onaylanan pistlerde yapılmaktadır. 2016 yılından beridir lastik tedarikçisi Michelin’dir.
Yarışlar kuru zeminde ve açık havalarda yapılmaktadır. Yarış zamanında yağmur yağma durumu olduğunda ise yarışın bitmesi söz konusuydu. Sürekli yarışı bitirmek durumunda kaldıkları için flag to flag kavramı oluşturulmuştur. Yarış esnasında yağmur yağarsa sürücüler pit alanına giderek yağış lastiklerine sahip motorlarla yarışlara devam etmektedir. Bu kavram tanıdık gelmemiş olabilir sadece MotoGP’de kullanılan bir terimdir.
Yasa gereği yarışa özgü üretilen motosikletler kamuya açık alanlarda kullanımı yasaktır. Superbike araçları günlük kullanılan motorlarla yapılan bir yarıştır. MotoGP’yi Superbike’dan ayıran en önemli ise özellik budur.
Kaynakça
- www.ikinciyeni.com
- www.redbull.com
- www.wikipedia.com
- www.f1.fandom.com
- www.damalıbayrak.com
- www.ssportplus.com
