Akaryakıt, isminden de anlaşılacağı gibi akışkan durumdaki sıvı yakıtlara verilen addır. Bu tür yakıtlara örnek olarak dizel yakıtı, benzin, LPG (Liquified Petroleum Gas-Sıvılaştırılmış Petrol Gazı) ve CNG (Compressed Natural Gas-Sıkıştırılmış Doğalgaz) verebiliriz.
Peki Bu Yakıtların Transferi Nasıl Yapılır ?
Doğada sıvı halde bulunan dizel yakıtı yani motorin ve benzin normalde basınçsız haldeki tankerler yardımıyla transfer edilir. Ancak LPG ve CNG gibi yüksek basınçta sıvılaşan gazlar bu basınç değerlerine uygun tankerler yardımıyla transfer edilir. Bu transferler karayolunda yapılacaksa ADR (Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınmasıyla İlgili Yönetmelik) yönetmeliğine; demiryoluyla taşınacak ise RID (Tehlikeli Maddelerin Demiryoluyla Taşınmasıyla İlgili Yönetmelik) yönetmeliğine uygun olarak üretilmiş/test edilmiş tankerler aracılığıyla yapılır. Bu yazımızda ise günlük hayatımızda trafikte çokça gördüğümüz karayolunda taşımacılık yapan tanker araçlardan bahsedeceğiz.
Akaryakıt Tankeri Dolum İşlemi
Bir motorin/benzin taşımacılığı işlemi öncelikle dolum tesisi dediğimiz akaryakıtların büyük ölçekli kapasitelerde depolandığı ve çevre il/ilçelere dağıtımının yapıldığı tesislerde başlıyor. Bu tesise giriş yapan araç akaryakıt dolum işlemini aşağıda görüldüğü şekilde yapar:
Burada yukardan gelen borular yakıt borularıdır. Kırmızı renkli boru ise buhar tahliyesini sağlar. Dolum ve boşaltım esnasında aracın üzerine çıkılmadığından dolayı, aracın üstünde bulunan menhol dediğimiz kapaklar kapalı olur. Bu kapaklar araç yıkanmadıkça ya da üstüne çıkılıp içine bakılmadıkça kapalı olarak kalır. Bu nedenle tankerin içindeki basınç sabit olduğu için dolum sırasında tankta aşırı basınç oluşabilir. Ya da tam tersi boşaltım esnasında pompa emişi nedeniyle vakum oluşacağından tank gövdesinde kalıcı hasar oluşabilir. Bunu engellemek için ise yukarıda görülen kırmızı boru hattı buhar tahliyesini yaparak tank içerisindeki yakıt buharını ana yakıt deposuna gönderirken fazla basınç oluşmasını da engeller. Dolum esnasında yakıtın taşmasını önlemek ise menhol kapağı üzerinde bulunan optik sensörler her bir bölmenin yakıt seviyesinin korunmasını sağlar. Bu optik sensörlere yakıt değdiği anda dolum tesisinin kontrol sistemine uyarı göndererek dolum işleminin tamamlanmasını sağlar.
Akaryakıt Tankeri Boşaltım İşlemi
Boşaltım esnasında ise ana yakıt deposuna aşağıdaki gibi borular bağlanır ve dolum işleminin tam tersi şeklinde buhar ve yakıt yer değiştirerek aktarım tamamlanmış olur:
Günlük hayatımızda pek dikkat etmediğimiz bu araçları uzun yıllar boyunca görmeye devam edeceğiz. İlerleyen süreçte bu tip araçlarda kullanılan mühendislik harikalarıyla alakalı bilgi verilmeye devam edilecektir.
Kaynaklar:
- https://www.alpecoltd.com/wp-content/uploads/2020/11/loading_arms6.jpg
- https://mk0saferacklivebim3l.kinstacdn.com/wp-content/uploads/2017/07/tanker-truck-liquid-offloading.jpg
- https://resizenow.com/tr
- https://www.imajcevre.com.tr
