Fabrikalar genelde otomasyon sistemleri ile çalışmaktadır. Ve otomasyon sistemlerinde PLC kullanılmaktadır. Bu yüzden PLC için fabrikaların kalbi diyebiliriz. Çünkü fabrikaların işleyişini sağlayan onlardır. İşletmelerde çalışma koşulları açısından verimlilik sağlayan endüstriyel kontrol sistemleri vardır. Bu kontrol sistemleri fabrikalarda, sanayide ve küçük işletmeden büyük işletmelere kadar hayatımızın birçok yerinde hız, işçi sayısı, insan gücü ve maliyet açısından kolaylık sağlamaktadır. Bunlar programlanabilir mantıksal denetleyici yani Programmable Logic Controller(PLC) olarak adlandırılmaktadır. PLC’ler sayısal olarak çalışan elektronik sistemleri, sayısal veya analog çıkış modülleri sayesinde sistemi kontrol ederler. Üzerlerinde mikro kontrolcü kartları gibi giriş ve çıkış bağlantıları vardır. Bu sayede çeşitli sensörlerden gelen verinin okunması, işlenmesi ve oluşturulan program senaryosunun tamamlanmasını sağlarlar. Her PLC’ de farklı giriş ve çıkış bulunabilir bu modeline, markasına göre değişebilmektedir. Genel olarak bir PLC’de girişlerinin değerlendirmesini yapıp çıkışa atayan bir bellek, giriş/çıkış(I/O), güç kaynağı ve CPU bölümleri bulunmaktadır. Şekilde PLC çeşitleri yer almakta.
Bellek (Hafıza)
Bellek kısmı denetleyicide yer alan kontrol programını sağlamaktadır. Hafızada saklanan bilgi girişlerine göre çıkış bilgilerinin durumunu kontrol eder. Genelde EPROM(Erasable Programmable Read Only Memory) bellek elemanı kullanılmaktadır. EPROM programlanabilir ve saklanabilir yapıdadır. PLC’lerde Ladder diyagramı şeklinde programlama yapılmaktadır. Bu programlanan bilgiyi EPROM kaydederek saklar ve bunu hafıza işlem birimine aktarır. RAM, ROM, PROM, EPROM ve EEPROM diğer bellek elemanlarıdır.
Giriş/Çıkış (I&O)
Giriş/Çıkış yani Input/Output bölümü CPU’ya bağlı dışardan aldığı bilgiyi yine CPU’ya gönderen kısım olarak tanımlanmaktadır. Giriş(Input) bölümü kumanda edilen sistemin bir algılayıcıdan gelen analog işaretleri lojik gerilim seviyelerine dönüştürür. Çıkış(Output) bölümü ise lojik gerilim seviyesini motor, kontaktör ve röle gibi elektronik devre elemanlarını sürmek için elektriksel sinyal veya işarete dönüştürür. Şekilde PLC giriş/çıkış elemanları gösterilmekte.
Güç Kaynağı
PLC’ de bulunan elektronik devrelerin çalışması için gerekli gerilimi sağlayan kısımdır. Şebeke gerilimi 24V DC veya 220V AC vardır. Bazı CPU’larda kendine ait güç kaynağı varken bazılarında harici güç kaynağı kullanılmaktadır.
CPU
Merkezi birim işlemci olarak bilinen CPU, kısaca PLC’ye zekâ veren kısım olarak bilinmektedir. Özellikle PLC’de veri akışının sağlanması, çalışmasının düzenlenmesi, sayma ve zamanlama işlemlerini bu kısım gerçekleştirir. Aynı zamanda CPU bellek modülleri sayesinde güç kaynağı ile haberleşmeyi sağlamaktadır. Bu özeliği ile de fabrikalarda, işletmelerde ve elektrik dağıtım tesislerinde kısaca haberleşmenin kesilmemesi gereken yerlerde veri akışını kontrol ederek kesintisiz aktarım sağlar. Aşağıda CPU şeması yer almaktadır.
PLC ile ilgili ek olarak şunu okuyabilirsiniz:
https://ceyrekmuhendis.com/plc-nedir-ve-ozellikleri-nelerdir/
Kaynakça:
- Açıkders Ankara, PLC’nin Yapısı ve Bağlantıları
- Megep Modülleri, PLC ile Motor Kontrolü
- pixabay.com
