Özellikle koronavirüs pandemisinden sonraki aylarda sık sık adını duyduğumuz çip krizi, ülkeleri ve birçok sektörü tehdit etmektedir. Ev aletlerinden araç içi elektronik sistemlerine, savunma sanayinden sağlık sektörüne kadar her alanda büyük önem taşıyan bu yarı iletken çipler küresel krizlere neden olmaktadır. Otomobil, telefon, bilgisayar gibi kullandığımız tüm aletlerde bulunan bu çiplerin tedarik ve üretiminde yaşanan aksaklıklar, özellikle otomotiv sektörüne darbe vurmuş durumdadır.
Çip Nedir ve Neden Bu Kadar Önemli ?
Entegre devre, kırmık, yonga, mikroçip gibi isimleriyle de anılan çip, tasarımcısının deyimiyle ‘tamamen bütünleşmiş elektronik devrelerin tüm bileşenlerini barındıran yarı iletken maddelerin cismi’ olarak tanımlanmıştır. Boyutları çeşitlerine göre farklılık gösteren ve üzerlerinde çok miktarda transistör bulunduran yapılardır. Öyle ki Northeastern Üniversitesinde Bilgisayar Mühendisliği Profesörü Matteo Rinaldi’ye göre dünya çapında günlük kullanımda 100 milyardan fazla çip olduğu tahmin edilmektedir. Otomobil, telefon, bilgisayar, tablet ve işlemciler gibi birden fazla sistemde kullanılması ile ülkelerin üretimine en çok yoğunlaştığı parçalardan biri olmuştur. Koronavirüs ile birlikte dünyadaki tüm insanların evlerine kapanması ile özellikle bilgisayar, telefon ve oyun konsollarına olan ilgi artmıştır. Artan bu talebi karşılamada yetersiz olan çip üreticilerinin mevcut durumu bu krizi tetiklemiştir. Özellikle otomotiv sektörü için pandemi dolayısıyla araç satışlarında düşüş tahmini sonrası çip siparişlerinin iptal edilmesi otomotiv sektörüne ağır darbe vurmuştur. Günümüzde birçok otomobil üreticisi çip krizi nedeniyle otomobil üretimine ara verdi ve gelecekte de çip kaynaklı problemler nedeniyle üretimin azalacağı öngörülmektedir.
Çip Krizinin Otomotiv Sektörüne Etkileri Nelerdir ?
Çiplerin kullanımı diğer sektörlerde olduğu gibi otomotiv sektörü için de oldukça önemlidir. Otomobillerde teknolojinin gelişmesi ile elektronikleşme önemli bir sistem haline gelmiştir. ECU’den başlayarak gösterge ekranlarına, sensörlerden, multimedya ekranlarına kadar araçta bulunan tüm elektronik aksamların düzgün çalışabilmesi için çip kullanımı zorunludur. Öyle ki sadece çip kullanılamama durumundan dolayı üretim yapan dev markalar üretimlerine ara vermek durumunda kalmaktadırlar. Koronavirüs ile başlayan kısıtlamalar ve otomobil sektörüne olan rağbetin azalması neticesiyle otomotiv üreticileri çip siparişlerinde azaltmaya gitmişlerdir. Otomobillerde kullanacak olan bu çiplerin siparişlerinin ev aletleri, telefon, bilgisayar gibi diğer teknolojik aletlere kayması ile mevcut çip kullanım alanı değişmiştir. Son günlerde halen devam eden çip krizinin etkilerinin önemini Ford, Toyota, Tesla ve General Motors gibi otomotiv devlerinin üretimlerinde durdurma kararı alması ile ölçebiliriz. Çip krizinin 2021 yılı otomotiv sektörüne hasarının 110 milyar dolar olacağı öngörülmektedir. Cenevre merkezli çip üreticisi STMicroelectronics’e göre çip krizinin 2023’ün ilk yarısından önce normale dönmesinin zor olduğu kanaatinde.
Çip Krizine Giden Yolda Etkili Olan Faktörler Nelerdir ?
1- Covid 19 Pandemi Etkisi: Koronavirüs küresel çip krizinin ana nedeni olarak görülmektedir. Koronavirüsün etkisi ile insanların evde geçirdikleri zaman miktarının artması ve çoğu firmanın uzaktan çalışma modeline geçmeleri çip krizini tetiklemiştir. Evlerinde daha fazla zaman geçiren insanların iş ve eğlence ihtiyacını karşılamak için bilgisayar, telefon, tablet ve oyun konsollarına olan talepleri artmış ve bu ürünlerin üretim miktarı aniden yükselişe geçmiştir. Bu ani yükseliş çip siparişlerini de yükselterek çip kullanımını öngörülemez bir şekilde arttırmıştır.
2-Çin-ABD Ticaret Savaşlarının Etkisi: 2020 yılında ABD hükümetinin, Çin’in en büyük çip üreticisi olan SMIC firmasına kısıtlamalar getirdi bu durum SMIC firmasının Amerikan bağları olan şirketlere satış yapmasını zorlaştırdı. Bu kısıtlamalar neticesiyle Amerikan şirketleri Tayvan menşeili TSMC firmasını ve Samsung gibi diğer çip üretim tesislerini kullanmaya zorladı. Hali hazırda zaten bu firmaların tam kapasite üretim yapması, siparişleri yetiştirmede aksilikler yaratmıştır.
3-Tayvan’da Yaşanan Kuraklığın Etkisi: Pandemi etkisi ile üretim yükünü üstlenen Tayvan menşeili TSMC şirketi Tayvan’da yaşanan büyük kuraklığın etkisi ile çip üretiminde problemler yaşamıştır. Çünkü çip üretiminde suyun kullanılması en büyük gerekliliklerden biridir. TSMC’nin üretim merkezlerinde günlük 69.000 tondan fazla su kullanılma ihtiyacı ve kuraklıktan dolayı Tayvan hükümetinin aldığı su kullanım tedbirleri çip krizinin oluşmasında etkili olmuştur.
4-Diğer Nedenlerin Etkisi: Çiplerin üretiminde kullanılan silisyum maddesinin eritilmesi için yüksek enerji gerektirmesi gibi farklı nedenlerde çip üretimini etkilemektedir. 2020 yılında dünyada üretilen 8 milyon ton çipin, 5 milyon tonu Çin’de üretilmiştir, Çin’de o dönem yaşanan kuraklıklar, hidroelektrik santrallerindeki problemler ve artan elektrik maliyetleri çiplerin ham maddesi olan silisyumu eritme noktasında yetersiz kalmıştır. Pandemi sonrası artan bir diğer trendlerden biri olan bitcoin madenciliğine artan rağbet nedeni ile ekran kartı üretimlerinde ani artış ve madenciliğin yarattığı yüksek elektrik kullanımını da dolaylı olarak çip krizini tetiklemiştir.
Kaynakça
- en.wikipedia.org
- www.thinktech.stm.com.tr
- www.popsci.com
