Sterilizasyon bir ortamda bulunan mikroorganizmaların tüm şekillerinin sporları da dahil olmak üzere yok edilmesidir. Sterilizasyon işleminin güvenilirliğini belirleyen kavram “Sterilite Güvence Düzeyi” olarak bilinmektedir. Sterilite güvence düzeyi 10-6 değerinde belirlenmiş olup bu değer sterilizasyon işlemi sonrasında canlı spor kalma olasılığının 10-6 olduğunu ifade etmektedir.
Dezenfeksiyon ise maddenin patojen mikroorganizmalardan arındırılması olarak ifade edilmektedir. Bazı bakteri sporları dezenfeksiyon işlemi sonrasında canlı kalabilmektedir. Dezenfeksiyon işlemi cisim üzerindeki patojen mikroorganizmaları yok etmektedir. Ancak bakteri sporları ve mikrobakterileri etkileme seviyelerine göre düşük, orta, yüksek düzey dezenfeksiyon olarak 3 kategoride değerlendirilmektedir. Dezenfeksiyon işleminde daha çok kimyasal maddeler kullanılmaktadır ve bu maddeler dezenfektan olarak isimlendirilmektedir.
Spaulding Sınıflaması
Spaulding 1968 yılında kullanılan ve hasta ile temas eden araç gereçleri enfeksiyon risklerine, sterilizasyon ve dezenfeksiyon gerekliliklerine göre;
- Kritik Aletler
- Yarı Kritik Aletler
- Kritik Olmayan Aletler olmak üzere 3 gruba ayırmıştır.
Kritik Aletler
Steril dokulara, vücut boşluklarına veya vasküler sisteme giren aletler kritik alet olarak sınıflandırılmaktadır. Bu sınıfa giren aletlerin steril olması gerekmektedir. Cerrahi aletler, kardiyak kateterler, idrar sondaları, rijit endoskop ekipmanları, implantlar kritik alet sınıfından incelenmektedir.
Yarı Kritik Aletler
Deri ve mukoza altına nüfuz etmeyen, steril dokularla teması bulunmayan ancak mukoza veya bütünlüğü bozulmuş cilt ile temas eden aletlerdir. Bu aletlerde steril olma şartı aranmaz ancak yüksek düzey dezenfeksiyon gereklidir. Solunum terapisi ve anestezi ekipmanları, endoskoplar, laringoskop bıçakları yarı kritik alet sınıfında incelenmektedir.
Kritik Olmayan Aletler
Bütünlüğü bozulmamış cilt ile temas eden aletlerdir. Bu aletlerin temiz olması yeterlidir, vücut sıvısıyla temas etmeleri durumunda düşük düzey dezenfeksiyon gereklidir. Tansiyon aleti manşonu, yatak kenarları, koltuk değnekleri, hasta odasında bulunan yemek masası ve mobilyalar kritik olmayan alet sınıfında incelenmektedir.
Kaynaklar:
Sterilizasyon ve Dezenfeksiyon – Prof.Dr.İştar DOLAPÇI
www.das.org.tr
www.megep.meb.gov.tr
