2021 yılının en çok gündem olan konularından biri de NASA’nın Mars’a gönderdiği Perseverance keşif aracıdır. Mars’ta geçmişe dair herhangi bir yaşam bulgusu olup olmadığını araştırmakla görevlendirilen Perseverance, 30 Temmuz 2020’de Dünya’dan fırlatıldı ve 18 Şubat 2021’de Mars’taki Jezero Krateri’ne indi. 45 km çapında bir alana yayılmış olan kraterde kil ve karbonat dâhil birçok kaya türü bulunur. Peki, iniş için Jezero Krateri’nin seçilmesinin araştırmacılar için önemi nedir?
Jezero Krateri’nin Konumu
Jezero Krateri seçildiği süreçte dünyanın farklı ülkelerinden bilim adamları keşif aracının inişi için bu bölge ile birlikte 60 farklı bölge daha inceledi. 5 yıllık uzun incelemeler sonucunda araştırmacılar, Mars üzerindeki iniş bölgesi için Jezero Krateri’ne karar verdi. Mars ekvatorunun hemen kuzeyinde yer alan Isidis Planitia adlı düz bir ovanın batı kenarında yer alan krater, kelime anlamı olarak da göl anlamına gelir. Ayrıca yaşam bulgularına rastlamak için seçilen önemli bir yerdir. Çünkü eğer bundan milyon yıllar önce aynen Dünya’da olduğu gibi burada da yaşam varsa, çok yüksek bir ihtimalle bu kraterin bulunduğu alandaki alüvyon birikintilerinin içinde olmalıdır.
Bilim adamları, kraterin bulunduğu Isidis Planitia bölgesine geçmişte bir göktaşı etkisi olduğunu ve bu nedenle kraterin üzerinde durduğu kayanın büyük bir değişime uğradığını vurguladılar. Bu değişim ise kraterin yaşanabilir olmasını muhtemel kıldı. Araştırmacılar 3,5 milyar yıldan daha uzun bir süre öncesinde nehir kanallarının krater duvarını aşarak, şu an krater halini alan bölgenin bir göl oluşturduğunu düşündü. Yapılan araştırmalar ile bölgede yalnızca su etkisi ile oluşan killer ortaya çıkması da bu düşünceyi destekledi.
Jezero Krateri ve Salda Gölü’nün Jeolojik Açıdan Benzerlikleri
Araştırmacılar, milyon yıllar önce devasa bir göl olan Jezero’nun, ülkemizde bulunan Salda Gölü ile özellikle mineralojik açıdan büyük benzerlikler gösterdiğini düşünüyor. 45 km çapında bir alana yayılmış olan kraterde, kil ve karbonat dâhil birçok kaya türü bulunuyor. Salda Gölü de bilindiği üzere karstik bir göldür ve hidromanyezit oluşumu açısından en güncel ve en güzel örnekleri sunar. Salda Gölü etrafındaki hidromanyezit birikintilerin, eskiden var olan mikrobiyalit isimli çökeltilerin aşınmasıyla oluşmuş olacağı düşünülüyor. Çok kırılgan bir yapıya sahip olan mikrobiyalitlerin oluşumu milyon yılları bulur. Mikrobiyalitler, cansız adacıklar değildir. Mikroskobik canlılar tarafından üretilen atıklardır. Mikrobiyalitler, bu canlıların ölü bedenlerinin asırlar boyu üst üste birikmesiyle oluşmuş, “canlı kalıntısı olan” kayaçlardır. Bu kayaçların aşınması ile ortaya çıkan hidromanyezit birikintiler, Jezero Krateri’ndeki karbonat mineralleri ile benzerdir. Bu bağlamda NASA, Jezero Krateri’ni görmek isteyenlere Salda Gölü’nü görmelerini tavsiye etmiştir.
Önümüzdeki 10 yıl içerisinde Perseverance keşif aracı, krater üzerinden belirli kaya ve toprak örnekleri alacak. Mars’a gönderilen diğer araçlar bunları regolitler yardımı ile Dünya’ya getirecek. Dünya’da bu örnekler üzerinde yapılan araştırmalar ile Jezero Krateri’nin Salda Gölü’ne olan benzerliği ve Mars’ta herhangi bir yaşam bulgusu olup olmadığı böylece ispatlanmış olacak.
- Kaynaklar
-
- www.bbc.com
- www.aa.com.tr
- https://bilimgenc.tubitak.gov.tr
- https://mars.nasa.gov
