Yüksek İrtifa Yalancı Uyduları, günümüz uzay araştırma alanında sıklıkla çalışılan bir konudur. Bu sistemler uydu ve insansız hava aracı hibrit sistemleridir.
Yüksek İrtifa Yalancı Uyduları (HAPS), stratosferde yaklaşık 20 km ortalama yükseklikte görev alırlar. Ticari hava yollarının, jet akıntılarının ve nemin olmadığı irtifalardadır. Stratosferde uzun süre bölgelerin üzerinde dönen hava gemisi, balon veya planör şeklindeki hava platformlarıdır. HAPS, yer tabanlı uydu gözlemlerini önemli ölçüde tamamlar.
Sistemin Avantajları
Bu sistemler yer gözlem ve algılamada yeni bir alternatif oluşturmaktadır. HAPS yer gözlem uydulara göre bakım, kontrol ve görev çeşitliliği açısından avantaj sağlamaktadır. Bunların yanı sıra bu sistemlerin pek çok avantajı vardır.
- HAPS’nin yerel zaman kayıtlarının aksine uzamsal olarak çözümlenmiş gözlemler sağlar. HAPS ölçümleri, örneğin sokak kanyonlarındaki yerinde gözlemlere kıyasla kentsel tasarım öğelerinden daha az etki görür.
- Düşük yörüngeli uydulara kıyasla bir alanda daha uzun süre kalır ve meteorolojik değişkenliğin daha iyi gözlemini sağlar. Ayrıca, coğrafi konumlu platformlara kıyasla daha iyi çözünürlüklü görüntü sağlar. Daha düşük veri gecikmesi sağlar. Kullanıcıların gerektirdiği bakım veya yük yapısı için üsse geri dönme olasılığı sunar.
Tasarım fikri 2000’li yılların başında ortaya atılan bu sisteme en temel örneklerden birisi Airbus Zephyr’dır. Bu sistem tanım olarak; hafif ağırlıklı güneş enerjisiyle çalışan İHA olarak adlandırılmaktadır.
AIRBUS Zephyr
Zephyr, ilk olarak 2003 yılında İngiliz Savunma yüklenicisi QinetiQ tarafından tasarımı ve üretimi yapılmıştır. 2008′ de Zephyr’in (Zephyr 6) daha küçük versiyonu en uzun süreli uçuş için dünya rekorunun ötesinde performans gösterdi. Ancak 61.000 fit (19.000 m) rakımda 82 saatlik uçuşu FAI yetkilileri uçuşa dahil olmadığı için resmi bir rekor kabul edilmedi.
Zephyr 7, 2010 tarihinde 14 gün, 22 dakika, 8 saniye uçuşu ile yakıt ikmali olmadan, insansız hava aracı için resmi dayanıklılık rekorunu elinde tutmaktadır. Güneş pilleri ve şarj edilebilir pilleri sayesinde aylarca havada kalabilir. Rekor iddiaları, Uluslararası Havacılık Federasyonu tarafından hem süre hem de 21,562 metrede irtifa için kabul edilmiştir. İnsansız uçuş için önceki dayanıklılık rekorunu ikiye katladı.
Tasarım Özellikleri
Zephyr 6, karbon fiber iskelete sahiptir ve gün boyunca bir lityum sülfür pili şarj etmek için güneş ışığını kullanır. Bu enerji uçağa gece boyunca güç sağlar. Uçak, gözlem ve iletişim yayınında kullanmak üzere üretilmiştir.
Araç, Dünya gözlem ve iletişim platformu olarak potansiyel sivil ve askeri uygulamalar amacıyla belirli bir alanda uzun süreler boyunca havada kalabilir. Gün boyunca Zephyr, kanatları boyunca uzanan güneş panellerini, yüksek güçlü lityum sülfürlü pilleri şarj etmek ve iki pervaneyi çalıştırmak için kullanır. Geceleri ise pillerde depolanan enerji Zephyr’i gökyüzünde tutmaya yetecek enerjiyi sağlar.
Zephyr 7, 53 kg ile daha büyük versiyonudur ve 65.000 ile 70.000 fit arasında maksimum irtifaya sahiptir. Daha önceki Zephyr 6 ‘nın aksine kalkışı için üç yerine beş yer mürettebatı gereklidir. Zephyr 8, kabaca 24 kg pil ve 5 kg taşıma kapasitesine sahiptir. Zephyr 7’den yüzde 30 daha hafiftir ve %50 daha fazla pil taşır. 28 metre kanat açıklığına sahiptir.
Kaynakça
- https://www.airbus.com/defence/uav/zephyr.html
- https://tr.wikipedia.org/
- https://www.airforce-technology.com/projects/zephyr-s-high-altitude-pseudo-satellite-haps/
