Egzoz Gaz Resirkülasyonu (EGR)
Bugünkü yazımızda, dizel motorlu araçlarda performans artışı sağlamak için kullanılan bir tasarıma değineceğiz; Egzoz Gaz Resirkülasyonu.
Giriş
İdeal şartlarda (tam yanma durumu), bir motor içerisinde yanma olayı gerçekleştiğinde açığa çıkan ürünler su buharı (H2O) ve karbondioksittir (CO2). Fakat genel olarak yanma olayı, tam yanma şeklinde gerçekleşmez; dolayısıyla çeşitli gaz ve bileşenlerin açığa çıktığını görürüz. Açığa çıkan gaz ve bileşenleri şu şekilde sıralayabiliriz:
- Karbonmonoksit (CO)
- Azot oksitler (NOx)
- Kükürtdioksit (SO2)
- Partiküller (PM)
- Hidrokarbonlar
Azot (N2), renksiz ve kokusuz bir gaz olup hava içerisinde yaklaşık %78 oranında bir bileşene sahiptir. Motor emme havası ile birlikte yanmaya katılan N2’nin büyük bir miktarı atık gazlarla birlikte dışarı atılır. Dizel motorlarda atık gaz bileşimi oranı yaklaşık %67 ile en yüksek olan gaz N2’dir. Az bir kısmı ise O2 ile yüksek sıcaklıkta (yaklaşık 2500F) tepkimeye girerek zararlı nitelikteki NOx’leri oluştururlar. Bu noktada devreye NOx azaltma teknolojilerinden biri olan EGR devreye girer.
EGR Özellikleri
Egzoz gazı resirkülasyonu(EGR), egzoz gazının bir kısmını tekrar silindirlere vererek yanma sonucunda oluşan ısıyı düşürmeyi, bu şekilde çevre açısından zararlı azot oksit gazlarını (NOx) kontrol altında tutmayı hedefleyen sistemdir.
EGR sistemi, az miktarda egzoz gazını, gelen hava-yakıt şarjıyla karıştığı emme manifolduna yeniden sirküle ederek NOx üretimini azaltır. Bu koşullar altında hava-yakıt karışımının seyreltilmesiyle, yüksek sıcaklık ve basınç değerinde azalma meydana gelir ve egzoz emisyonlarında NOx miktarında %40’tan fazla oranda azalma sağlanmış olur.
Şekil: EGR sistemi
En etkin NOx emisyonu azaltma tekniklerinden olan ve bu sayede performans artışı sağlayan tasarımlardan olan EGR’nin temel olarak hangi amaçla kullanıldığına ve çalışma prensibine değinmiş olduk. Hepinize keyifli okumalar dilerim.
KAYNAKÇA
1. Ülger, Poyraz . Termik Motorlar
2. https://www.cedinox.es/en/actividades/highlighted/detail-highlighted/EGR-Systems
3. http://www.meca.org/galleries/files/MECA_Diesel_White_Paper_12-07-07_final.pdf
4. http://www.megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/Emisyon%20Azalt%C4%B1c%C4%B1%20Sistemler.pdf
5. https://www.ripublication.com/ijaer17/ijaerv12n23_85.pdf
