Herkesin genel bildiği bir yanlış var. “Concorde ilk süpersonik yolcu jetiydi ve rakipsizdi.” Concorde ne ilkti, ne de rakipsiz. İşte Sovyetler tarafından yapılmış olan Süpersonik yolcu jeti Tupolev 144’ün hikayesi…
Süpersonik Uçak Nedir?
Ses hızının üstünde uçma kabiliyeti olan uçaklara bu isim verilir. F-16’lar da bu sınıfa dahildir. 1960’lı yıllarda Fransız ve İngilizler Concorde’u geliştirmek için uğraşırken, Amerikanlar ise Lockhead ve Boeing’le ortak bir çalışma yapıyordu. Sovyetler ise bu yarışı hepsinden erken bitirmişti. Tupolev TU-144 ilk görücüye çıkan Supersonik Jet olmuştu. İlk uçuşunu 31 Aralık 1968′ de Concorde’dan iki ay önce gerçekleştirmiş. Ses hızını ise ilk 5 Haziran 1969′ da geçti. Tupolev 144, bu tarihlere göre Concorde’un ve Boeing-Lockhead ortak uçağının çok önündeydi. Bu sayede ilk uçak olma özelliğini kazandı.
Alexei Tupolev tarafından tasarlanmıştır. Fotoğraflardan da anlayacağınız üzere, uçak Concorde’ a tasarım olarak çok benziyor. Bu nedenle ona Concordski adı,batılı gözlemciler tarafından verilmiştir. NATO rapor adı ise Charger olarak bilinmektedir.
Tupolev-144’ün ilk uçuşunun videosu : https://www.youtube.com/watch?v=PtoY7WhJ3mA
Concorde ve Tupolev-144 Arasındaki Genel Farklar
Tupolev-144 , Concorde’ un bazı teknik açılardan üzerinde bir uçaktı. 140 yolcuyu taşıyabilecek bir kapasitesi, 65.50 metrelik uzunluğu, 28.80 m kanat açıklığı, 438.0 metrekare kanat alanı ve Mach 2.16 yani 2300 km/h’lik hızıyla Concorde’un gayet üstünde bir uçaktı. Bunlara rağmen Concorde’un Tupolev-144’den daha fazla tercih edilmesinin bir sebebi vardı. Fotoğraflarda da gördüğünüz üzere bu konfordu. Tupolev-144′ ün içinde sosyalist yönetimin izlerini çok bariz bir şekilde görebiliyorsunuz. Bu yolcular için büyük bir dezavantajdı. Tabii ki diğer teknik değerler de çok kötü değil. Tupolev-144 teknik açıdan gerçekten Concorde’a kafa tutabilen bir uçaktı. Her iki uçağın da teknik değerleri birbirine çok yakın.
Peki Neden Kullanılmıyor?
Tupolev-144 rakibi Concorde ile beraber Paris Hava Şovu’na katıldı. İlk gösteriyi Tupolev-144 yapacaktı. Sovyet Pilotları yerdeki herkesi etkilemek için ellerinden gelen her şeyi yapmaya çalıştılar. Fakat bir ters manevra yapıldı. Taşıyıcı sistemine aşırı yük bindi ve havada parçalanarak düştü. Toplamda 15 evi yıktı. İçindeki 6 kişi ve yerde bulunan 8 kişi hayatlarını kaybetti. Aşağıda Tupolev-144’ün bu gösteriden iki gün önce çekilmiş fotoğrafını görüyorsunuz.
Bu linkte ise kaza videosunu bulabilirsiniz : https://www.youtube.com/watch?v=dPQlbhgD4YQ
İlk gösterisinin kanlı olmasından sonra, Tupolev 144 istediği müşteri kitlesine ulaşamadı, sadece rus bayrak taşıyıcısı Aeroflot tarafından kullanıldı. 1978 yılının Haziran ayında ise test uçuşları sırasında tekrar düştü ve 2 kişinin ölümüne sebep oldu. Bu ise Tupolev-144’ün sonu oldu. Bu kazadan sonra iyice güvenliği sorgulanmaya başladı.
Tupolev-144 Hiç Kullanıldı Mı?
Tupolev-144 26 Aralık 1975 tarihinde ilk ticari seferini Moskova- Almati arasında kargo taşıyarak yaptı. 1 Kasım 1977’de ise aynı seferi yolcu taşıyarak yapmaya başladı. 1978 yılındaki kaza ise Ticari seferleinin sonu oldu. Hizmetten çıkarılmadan önce ise 103 tarifeli uçuşu oldu. Sovyet hizmetinden çıkarılmasının ardından NASA bu uçağı satın aldı ve Boeing ile ortak çalışmalar yürüttü. Kapak fotoğrafındaki uçak ise NASA tarafından kullanılmış uçaktır. Bu nedenle Kuyruğunda Rus ve ABD bayrakları bulunmaktadır. 1996 yılında satın alınan uçak 1999 yılına kadar gökyüzüyle bulıştu. Son kez ise 14 Nisan 1999 tarihinde Zhukovsky- Moskova arasında uçtu.
Şimdi Nerede?
Tupolev-144’lerden sadece 17 adet üretildi. 6’sı hurdayab ayrıldı, 2 tanesi kazaya karıştı, 7 tanesi ise çeşitli yerlerde sergileniyor. Kalan 2 uçak hakkında ise bir bilgi yok. Sovyet uçakları ile ilgilenen tarihçiler ise bu iki uçağın sovyetler birliği’nin dağılmasından sonra VASO’ da (Voronezh Aircraft Production Association) parçalandığını düşünüyor. Ama bunu kanıtlayan herhangi bir belge yok. Kimisine göre ise bu uçaklar Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra koleksiyonerlerin eline düştü. Aşağıdaki fotoğraf, Monino Müzesinde sergilenirken çekilmiş.
Kaynakça:
- blog.havacilikpsikolojisi.net
- tr.sputniknews.com
- tr.qwe.wiki
- en.wikipedia.org
- www.goklerdeyiz.net
- www.ankaradanbakis.com
