Startup Nedir?
Startup, hayatımıza o kadar yeni girmiş bir kavram ki henüz TDK tarafından Türkçeleştirilmemiş. Bu nedenle de çoğu zaman olduğu gibi kullanılıyor. Bazı yerlerde girişim kelimesinin bu amaçla kullanıldığını görebiliriz ama bu, tam olarak doğru değildir. Bu ikisi arasındaki farkı anlamak, ne olduklarını anlamaya yardımcı olacaktır.
Startup kurucusu bir girişimcidir. Ancak bir girişimci olmak için startup kurmak şart değildir. Büfe açmak da bir girişimdir. Startup daha önce çözüm getirilmemiş bir sorunu çözmek veya yeni bir çözüm bulup bunu daha geniş bir ölçekte uygulamayı planlayan riskli bir girişimdir. Çoğu girişim ise zaten var olan bir pazara giren, genellikle daha yerel ölçeklerde düşük risklerle planlanan ve startupların aksine başlangıç aşamasında olma şartı bulunmayan oluşumlardır.
“Bir startup, çözümü net olmayan ve başarı garantili olmayan bir problemi çözmeye çalışan bir şirkettir.”
– Neil Blumenthal
Bu kavramı net olarak tanımlamamız gerekirse; bir startup, bir girişimci tarafından kurulmuş, ölçeklendirilebilir bir iş modelini aramak, geliştirmek ve geçerli kılmak için başlatılmış ve hala başlangıç aşamasında olan bir şirket veya projedir. Startup kurmak için şartlar sağlandığı sürece bir sektör kısıtlaması yoktur ancak çoğu şirket teknoloji alanında kurulmuştur.
Startup Nasıl Kurulur?
– Fikir
Bir startup kurmak için gereken ilk şey fikirdir. İsabetli bir fikir edinmek için ise isabetli bir problem ve problemin doğru analizi gerekir. Önce problemin, daha sonra da çözümün üzerine araştırma yapmak gerekir. Bunlar saptandıktan sonra ise daha etkili ve doğruya daha yakın bir çözüm fikri ortaya çıkacaktır. Problem ve çözüm fikri netleştikten sonra proje aşaması başlar ve pazar araştırması yapılarak bir iş planı oluşturulur.
– Ekip
Startup için kurucu ortaklar ve ekip arkadaşları iyi seçilmelidir. Bu noktada kimyanızın tuttuğu, birlikte çalışırken daha fazla çalışmak isteyeceğiniz ve iş etiğine güvendiğiniz insanlarla çalışmak gerekir. Kimi zaman startup şirketleri başka şirketlerle ortaklık kurma yoluna da gidebildiği gibi kimi zaman da bir şirketin içerisinden uzantı olarak çıkabilir.
– Finansman
Çoğu girişimde olduğu gibi bir startup kurmak için de sermaye gerekir. Başta bu sermaye genellikle kişisel birikimler, kredi kartları veya aile, eş-dost ikna edilerek bulunan yatırımlar, bootstrapping ile kendini fonlama olabilirken son dönemde Kickstarter sitesi gibi kuruluşların artışıyla kitlesel fonlama, melek yatırımcılar veya devlet eliyle fonlamalar, teşvikler ve benzer kaynaklar girişimcilere fırsat oluşturuyor. Bu süreçte girişimin özellikleri ve iş planı göz önünde bulundurularak bir bütçe planlaması yapmak faydalı olacaktır.
Karşılaşılan ilk zorluklardan biri, potansiyel yatırımcı ve borç verenlere kendini kanıtlamak oluyor. Yatırımcılara ya da müşterilere başta geçerli bir minumum ürün, bir prototip sunulur. Bu, ileride oluşacak ürünün, projenin deneme ve teşhir sürünümüdür. Gerekli özellikleri ve ana fikri bulundurur. Alınan geri bildirimlerden ve fikirlerden yola çıkılarak geliştirmeler yapılır.
Startuplar genellikle riskli yatırımlar olduğu için sermaye bulma süreci çok da kolay değildir. Diğer işlerden farkın ortaya konulması ve öne çıkabilmek, yatırımcıların dikkatini dolayısıyla da yatırımlarını çekebilmek için oldukça kritik. Fonların ve melek yatırımcıların sayısı artsa dahi bununla beraber girişimler de artıyor ve rekabeti kızıştırıyor.
– Ürün
Ürün veya proje ortaya çıkmasından sonra; reklamının, tanıtımının iyi yapılması ve müşteri ağı veya kullanıcı kitlesinin oluşturulması gerekir.
– Motivasyon
Startup kurarken en çok zorlanılan konulardan başka biri de uzun sürecek bu yolculukta yorulmadan, gayretle ilerlemektir. Belirsiz sonuçlar ve yüksek risk duygusal yorgunluğa yol açarak, motivasyonu diri tutmak zaman zaman zorlaştırabilir. Mentör yardımı bu noktada devreye girebilir. Bazen (şansınız varsa) melek yatırımcılar mentörlük işlevi de bulundurur.
Bu konuda daha fazla bilgi edinmek isteyenler için Youtube üzerinde Stanford Üniversitesi’nde işlenen “Startup Nasıl Kurulur?” (“How to Start a Startup”) dersleri bulunuyor.
Dünyada Startup:
Startup kelime olarak ilk defa 1976 yılında Forbes dergisinde karşımıza çıkıyor. Ancak bu daha öncesinde bu tür girişimlerin olmadığı anlamına gelmiyor.
Dünyada startuplar bulundukları çağların biçimini alırlar. Örneğin; 1990’lardaki internet çağıyla birlikte Google gibi internet girişimleri ortaya çıkmıştır. İnternet ve diğer modern teknolojiler büyük iş fırsatları ve şirketleri hızla büyütme imkânı yarattılar ve startupların önünü açtılar. Günümüzde büyük bir şirket haline gelmiş olsa da Thomas Edison’un kurucusu olduğu General Electric’in başlangıcı da startup olarak görülebilir.
Silikon Vadisi çoğu zaman bu iş modeli ile ilişkilendirilir. Dünyanın teknoloji merkezi olarak bilinen Silikon Vadisi; üniversitelerin yetenekli bilimsel araştırma üsleri, bol miktarda risk sermayesi ve ABD Savunma Bakanlığı’nın istikrarlı maddi desteği dahil olmak üzere birkaç faktörün birleşimiyle 1970’li yıllarda ortaya çıkmıştır. Bu ismi ise ilk defa Don Hoefler 1971’de bir makalede kullanmıştır.
Şu anda Uber, Visa, Netflix ve Apple gibi pek çok uluslararası şirket Silikon Vadisi’nde ortaya çıkmıştır. Günümüzde de pek çok startup şirketini barındırır. LinkedIn’in 2019 senesinde en popüler startuplar listesi aşağıdaki gibidir:
- Snowflake
- Dosist
- Samsara
- DoorDash
- Brex
- Good American
- Robinhood
- Peleton Interactive
- Compass
- Nuro
Tabii ki, neredeyse bütün iş modellerinden farksız olarak, startuplar da içerisinde bulunduğumuz pandemi durumundan etkilendi. Gelecekte nasıl etkileyeceğini uzun vadede kestirmek oldukça zor ancak her krizde olduğu gibi kimi girişimler olumsuz etkilenirken, özellikle internet temelli pek çok girişim ise olumlu etkilendi. Ayrıca dünyanın önde gelen şirketlerinin ortaklığıyla şirketleri ve startupları problemleri çözmek üzere bir araya getiren startupagainstcorona.com platformu startup ekosisteminin geleceği için dikkate değer bir adım.
Türkiye’de Startup:
Bütün dünyayı kasıp kavuran startup furyasından elbette Türkiye de nasiplendi. Teknopark ve birtakım yatırım fonlarının da etkisiyle ülkemizde de yeni girişim sayıları arttı. Bir başarı ise adeta domino taşları gibi diğerlerine önayak oluyor.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ofisi’nin “The State of Turkish Startup Ecosystem 2019” raporuna göre Türkiye’de 2018 yılı itibariyle 81 Teknopark ve bunların içerisinde 5 bin 334 girişim bulunuyor. Yine aynı rapora göre 2018 yılında ülkemizde 15 melek yatırım ağı, 471 melek yatırımcı ve 25 girişim sermayesi yatırım fonu var.
Her yıl düzenlenen ve jüri üyelerinin oylarıyla belirlenen Startup 100 listesine göre 2020 yılında en başarılı 10 girişim şöyle:
- Getir
- Insider
- Kolay İK
- Vivense
- Fazla Gıda
- Picus
- oBilet
- Vispera
- V-Count
- Mutlubiev
Unicorn Girişim:
Bir unicorn girişim, özel olarak kurulmuş en az 1 Milyar değere sahip startuplara verilen isimdir. Bu terim ilk defa 2013 yılında bir girişim sermayedarı olan Aileen Lee tarafından bu tarz girişimlerin nadirliğini ifade etme amacıyla mitolojik bir hayvan olan unicorn seçilerek kullanılmıştır. Bu terim ortaya atıldığı zaman yalnızca 39 şirket bu tanıma uyuyordu.
Google verilerine göre Nisan 2020 itibariyle 465 adet unicorn girişim bulunmakta. Bu girişimlerden en değerli ilk üçü Çin merkezli. En değerli ilk on şirketin tamamı ya Çin ya da Amerika merkezli. Bu şirketler aşağıda yer alıyor:
- Art Financial- Çin
- ByteDance- Çin
- DiDi- Çin
- SpaceX- Amerika
- Stripe- Amerika
- Lufax- Çin
- JUUL Labs- Amerika
- Cainiao- Çin
- Palantir Technologies- Amerika
- Kuaishou- Çin
Ülkemizde de geçtiğimiz günlerde Türk oyun şirketi 1.8 Milyar dolara satılarak Türkiye’nin ilk unicorn girişimi oldu.
Kaynakça ve İleri Okuma:
https://www.investopedia.com
https://www.forbes.com
https://articles.bplans.com
https://medium.com
https://dictionary.cambridge.org
https://www.kreatifbiri.com
https://startup.capital.com.tr
https://commons.wikimedia.org
