NASA 2018 yılında, NASA’nın bir sonraki büyük gözlemevi olması amaçlanan James Webb Uzay Teleskobu’nun lansmanına yönelik ilerlemelerin bağımsız bir kurul tarafından incelenmesinin bulgularını ve tavsiyelerini kabul ettiğini açıklamıştı. Projenin geliştirme aşamasında değiştirilmiş prosedürler ve bazı yanlış uygulanan programların sonucu olan değişiklikler, Teleskop’un 8 milyar dolarlık fiyat etiketi için 800 milyon dolarlık bir ek maliyet ve 2021 Mart ayına kadar bir gecikme yaratmıştı.
Karmaşıklık ve Hatalar
Adını, NASA’nın Apollo dönemindeki yöneticilerinden James E. Webb’den alan teleskop; NASA, Avrupa Uzay Ajansı (ESA), Kanada Uzay Ajansı (CSA) ve Uzay Teleskobu Bilim Enstitüsü (STCI) iş birliğiyle geliştirilmektedir. Teleskobun görevi, galaksilerin genç olduğu döneme bakmak olacak. James Webb Uzay Teleskobu, NASA’nın uzaya koymaya çalıştığı en karmaşık görüntüleme donanımı olacaktır.
Bu karmaşıklık büyük gecikmelere neden oldu. 2018 yılı başlarında, ilgili hükümet makamları daha fazla gecikmenin kaçınılmaz olduğunu öne süren bir rapor yayımladı. Ve piyasaya sürülmesinden kısa bir süre sonra NASA, uzay aracının açılmasının test edilmesinin bazı sistemlere zarar verdiğini açıkladı. Bu, tüm projeye yeni bir görünüm vermek için bağımsız bir inceleme kurulu için zemin hazırladı.
Kurulun incelemesi ve NASA tarafından 2018 yılı ortasında yayımlanmıştı. Kurul, gelecekteki diğer sorunların etkisini en aza indirmek için 32 öneri sunsa bile, önemli bir işlevsel bozukluk tablosu çizdi. Sorunların büyük ölçüde uzay aracını ve güneş kalkanını inşa eden Northrop Grumman’ın çalışmasından kaynaklandığı belirtildi. Bu hatalardan bazı öne çıkan maddeler şunlar oldu;
• Valf üreticisi onayı alınmadan valfleri temizlemek için bir çözücü kullanılması sonucu uygun olmayan çözücünün valflere zarar vermesi ve valf değişikliğine gidilmesi gerekti.
• Yöneticilerin test kablolarının düzgün bir şekilde kurulduğuna tek bir tekniker kelimesiyle güvenmesi. Sonuç olarak, donanım aşırı gerilime maruz kalması.
• Simüle edilmiş fırlatma koşulları altında testten önce bağlantı elemanlarının yeterince sıkılmaması sonucu, bir düzineden fazla bağlantı elemanının gevşemesi ve uzay aracı içine dağılması.
Yerleşik Sorunlar
NASA Yöneticileri incelemenin insan hataları, gömülü problemler, deneyim eksikliği, programla ilgili aşırı iyimserlik ve uzay aracının karmaşıklığı gibi bir dizi problemi nasıl tanımladığını açıklamıştı. Bunlardan en önemlisinin insan hatası ve gömülü problemler olduğunu söylendi.
Ancak bu hataları çabucak yakalayabilecek ve etkilerini en aza indirebilecek prosedürler belirlendi. Gözden Geçirme Kurulu, bu sorunların etkisini sınırlamak, insan hatalarının zarar görmeden veya gömülmeden önce yakalanabilmesi için değişikliklerin birden çok kez kontrol edilmesini sağlamak üzere tasarlanmış sistemleri de kapsayan 32 öneri yapmıştı. Bu önerileri günümüzde yine hatırlamak ve kompleks projelerde dikkat etmekte fayda var.
Bu maddeler devreye alma riskleri, test ve entegrasyon sırasındaki insan hataları, yazılım&donanım problemleri, yönetim ve koordinasyon eksiklikleri gibi sebeplerden oluşmaktadır.
32 Maddeden Kısaca Derleme Yapmak Gerekirse;
• Proje için kapsamlı sistem mühendisliği deneyimine sahip bir komisyon yöneticisinin belirlenmesi,
• Yapılan değişiklerinin birden fazla noktada kontrolünün sağlanması, geç olmadan çözümlenmesi,
• Teknik personelin eğitim ve sertifikasyon süreçlerinin tamamlanması, test & analiz süreçleriyle denetimlerin yapılması, tasarım ve imalat süreçlerinin sıkı takip edilmesi,
• Kurguların daha kolay ve anlaşılabilir hale getirilmesi,
• Bağımsız bir mühendislik komisyonunun değerlendirmeler yapması; gömülü problemlerin belirlenmesi, ürün ağacının oluşturulması, tasarım kontrollerinin yapılması,
• Sistem Mühendisliği tarafından risk analizlerinin yapılması, projenin izlenebilirliğinin sağlanması,
• Güvenlik gereksinimlerinin tanımlanması,
• Rapor yapısını belirlemek. Programdaki bireylerin rol ve sorumlulukları tanımlamak. (iş tanımı)
• Tasarım Mühendisi kavramının geliştirilerek, bu sorumluluğu taşıyacak ekiplerin doğru şekilde tekrar bir araya getirilmesi,
• Nitelikli personel alımı ve personel kadrosunun genişletilip, güçlendirilmesi,
• Personel motivasyonunu sağlayacak çeşitli faaliyetlerin gerçekleştirilmesi,
• Haftalık ekip görüşmelerinin yapılması, iş takibinin sağlanması.
Bilim insanları uzayı keşfetme, evrenin kökenini aydınlatma çalışmalarına devam ediyor. Mashable’da yer alan habere göre, 8 metre büyüklüğünde bir aynaya sahip Hubble’ın yerini alacak olan James Webb, toplamda 19.5 metre büyüklüğündeki aynası ile Hubble’ın erişemediği bölgeleri gözlemleyebilecek. NASA bu faaliyetler sonucu katettiği yol ile geçtiğimiz günlerde Twitter ve Youtube adreslerinden James Webb ile ilgili yeni görseller ve bilgiler paylaştı.
James Webb Teleskobu
James Webb keşfedilen yeni gezegenlerin birçoğunun atmosferinin yaşam için uygun olup olmadıklarını analiz etme kabiliyetine de sahip olacak. Mühendislik harikası teleskop, üç yıl gecikmeli olarak 30 Mart 2021’de Ariane 5 roketiyle uzaya fırlatılacak. Fakat NASA yaptığı açıklamada koronavirüs krizi sebebiyle teleskop üzerindeki çalışmaların durdurulduğunu açıklamıştı.
Kaynak;
https://arstechnica.com/science/2018/06/webb-space-telescope-pushed-back-again-wont-launch-until-2021/
https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/webb_irb_report_and_response_0.pdf
https://lnkd.in/dfpQQ4R
Görsel Kaynağı; NASA/Chris Gunn
