Kontrol ve Otomasyon Mühendisliği Nedir?

Kontrol ve otomasyon mühendisliği bir sistemi uygun yazılım ve donanımlarla istenilen duruma yönlendirme problemiyle uğraşır. Sanayi devriminden sonra hızla gelişen teknoloji ile üretimdeki hızlı artış neticesinde oluşan bir takım sorunlar, insanları daha fazla verim alabilecekleri yeni yollar aramaya yöneltmiştir. Araştırmaların sonucunda ortaya çıkan bilgilerin, endüstride ve endüstriden hareketle üretim yapan diğer sistemlerde kullanımı yeni bir mühendislik dalının, “Kontrol ve Otomasyon Mühendisliği”nin doğmasını sağlamıştır.

Kontrol ve otomasyon mühendisliği; elektrik, elektronik, mekanik ve bilgisayar tabanlı tüm endüstriyel üretim sistemlerinin amaçlanan ve planlanan biçimde çalışmasını sağlayan bilgi ve teknolojileri üreten ve uygulayan bir mühendislik dalıdır. Kontrol Mühendisliği Programı, “Otomatik kontrol teorisi ve uygulamaları, endüstriyel otomasyon, ölçme ve enstrümantasyon, robotik, bilgisayar tabanlı endüstriyel bilişim sistemlerinin tasarımı ve uygulamaları” konularında eğitim verir ve araştırma yapar. 

Kontrol ve Otomasyon Mühendisliği’nin Temel Eğitim ve Araştırma Alanları

• Kontrol ve Sistem Teorisi
• Modelleme, Simülasyon ve Sistem Belirleme
• Endüstriyel Otomasyon ve Robotik
• Proses Kontrol, Ölçme ve Enstrümantasyon
• Hareket Kontrol Sistemleri (Servo Sistemler, Elektrikli Ulaşım Sistemleri vb..)
• Sürücü Sistemler (Elektrik, Elektronik, Pnömatik ve Hidrolik)
• Akıllı Sistemler (Fuzzy Kontrol, Yapay Sinir Ağları ve Genetik Algoritmalar vb..)
• Endüstriyel Veri İletişim Sistemleri
• Bilgisayar Tabanlı Gerçek Zaman Kontrol Sistemleri (PC, DSP, PLC, mC, vb)

İnsansız kara ve hava araçlarının belirli bir yörüngeyi takip etmesini, yoldan çıkmamasını sağlayan otomatik pilot tasarımı yine bir kontrol ve otomasyon mühendisliği uygulama alanı örneğidir. Havacılık ve uzay sektöründeki ilerlemelere bağlı olarak insansız hava araçları üretilmeye, yörüngeye uydular gönderilmeye başlanmış, otonomluk ön plana çıkmıştır. Bu gelişmeler kontrolün diğer alanlarda olduğu gibi havacılık ve uzay sektöründe de yerini almaya başlamasıyla gerçekleşmiştir. Örneğin, aviyonik sistemlerin üç boyutta konum, hız, ivme kontrolü; kabin basıncı, mesafeye uzaklık, motor hızı gibi ölçümlerin alınarak oto pilot tasarımında kullanılması kontrolün uygulama alanları içine girmektedir.

Günümüzde tıp ve teknolojik gelişmeler ortak bir çerçevede buluşmaya, yeni çalışma sahaları yaratmaya başlamıştır. Biyonik kollar ve ameliyat robotları bu gelişmelerin güzel örnekleridir. İnsan vücudundaki geri besleme (feedback) mekanizması ile insan organlarının yerine geçen mekanik sistemler, geri beslemeli kontrol sistemleri olması yönüyle büyük bir benzerlik göstermektedir.

Kontrol ve Otomasyon Mühendisliği Programının Eğitsel Hedefleri

• Bilim ve mühendislik prensiplerini ve güncel araçları kontrol mühendisliği problemlerinin çözümünde etkin bir şekilde kullanabilir, yüksek kalitede mühendislik sistemleri tasarlayabilir ve ilgili disiplinler arası problemlere uygulanabilir çözüm önerilerinde bulunabilirler. 
• Hayat boyu öğrenmenin, bilgi ve becerilerini profesyonel etkinlik ve eğitimler ile sürekli artırmanın, daha yüksek öğrenim derecelerinin ve/veya kişisel profesyonel gelişimin önemini bilirler. 
• Başarılı bir kariyer için gerekli öz güven ve kişisel iletişim becerilerine sahip olarak takım çalışmalarına ulusal ve uluslararası çerçevede etkin bir şekilde katılabilirler.
• Profesyonel çalışmalarında etik, toplumsal ve çevresel bilinçlilik içinde yüksek standartları uygularlar.

Bölüm Derslerinden Örnekler

• Elektrik Devre Temelleri
• Elektroniğe Giriş
• Elektromanyetik Alanlara Giriş
• Geri Beslemeli Kontrol Sistemleri
• Introduction to Robotics (Robotiğe Giriş)
• Mikrokontrolör Tabanlı Sistemler
• Kontrol Sistem Tasarımı
• Endüstriyel Otomasyon
• Sayısal Sistemlere Giriş
• Bilgisayar Kontrollü Sistemler
• Servo Motors
• İşaret İşleme
• Robot Kontrolü
• Modern Kontrol Teorisi
• Elektrik Enerji Sistemlerinin Kontrolüne Giriş
• Intelligent Control Systems (Akıllı Kontrol Sistemleri)
• Biyolojik Sistemlerin Modellenmesi ve Kontrolü
• Bilgisayar Destekli Tasarım ve Üretim
• Optimal Kontrole Giriş
• Bina Otomasyonuna Giriş
• Design of Power Electronic Circuits (Güç Elektroniği Devreleri Tasarımı)

Bölümün Laboratuvarlarından Örnekler

Çalışma Alanları

• Elektriksel Sistemler (Devre Kontrolü…)
• Mekanik Sistemler (Taşıt Kontrolü…)
• Aerodinamik Sistemler (Uçak Kontrolü…)
• Robotik Sistemler (İnsansız hava/kara/deniz taşıtları kontrolü…)
• Elektromekanik Sistemler (Elektrik Motoru Kontrolü…)
• Uzaktan Kontrol (İnternet Üzerinden Cerrahi Operasyon…)
• Endüstriyel Sistemler (Kağıt İmalat Makinası…)
• Isıl Sistemler (Oda sıcaklığı kontrolü…)
• Akışkan Sistemler (Sıvı tankı sıvı seviyesi kontrolü…)
• Elektromanyetik Sistemler (Manyetik askı sistemi…)
• Ulaşım Sistemleri (Trafik akış kontrolü…)
• Ekonomik Sistemler (Enflasyon kontrolü…)
• Biyolojik Sistemler (Kan şekeri kontrolü…)
• Tarım Sistemleri (Tarla Kontrolü…)

Mezunların Çalıştığı Başlıca Firmalar

• ABB
• ROCKWELL AUTOMATION
• SIEMENS
• MITSUBISHI
• BSH
• TEI
• TÜBİTAK
• ASELSAN
• FORD-OTOSAN
• HAVELSAN
• TAI

Kontrol Mühendisliği eğitimi disiplinler arası özellik taşıdığından bu programdan mezun olacak öğrenciler çeşitli mühendislik dallarında da (Bilgisayar Mühendisliği, Elektronik Mühendisliği, Makine Mühendisliği, Uçak Mühendisliği, Endüstri Mühendisliği, İşletme Mühendisliği vb.) yüksek lisans eğitimine en kolay şekilde uyum sağlayacak alt yapıya sahip olurlar.

Bölüm genel olarak bilinmemekte, çoğu zaman mühendislik olmasına rağmen iki yıllık bir bölüm sanılmaktadır. Yine adı çok duyulmamış bir bölüm olan Gemi İnşaatı Ve Gemi Makineleri Mühendisliği ile ilgili yazımızı okuyabilirsiniz (Gemi İnşaatı Ve Gemi Makineleri Mühendisliği). Tercih etmeyi düşünen kişiler için umarım faydalı olmuştur.

Kaynakça

https://www.kontrol.itu.edu.tr

https://www.rst-elektronik.com/

https://univerlist.com/